Şimdi yepyeni bir sınavla karşı karşıyayız? Bu imtihanın ismi nanoteknolojidir. Bu görkemli minikler, istisnasız her alanda devrim hatta karşı devrim yapacaklar. Tamamen farklı bir zihin inşa edecekler. Ve inanın çok tehlikeli olacaklar!

Her şey yerli yerine oturduğunda Afrika'daki açlığı birkaç gün içinde çözebileceğiz? Tersine aynı teknoloji ile üretilen silahlar, bugün "korkunç" olarak tanımladığımız nükleer silahları "zavallı" kategorisine indirgeyecek. Uzaydan okyanusun derinliklerine, madenlerden kıyafetlerinize, yediklerinizden üremenize her şey, daha doğrusu hiçbir şey eskisi gibi olmayacak.

Günümüz dünyasında her yıl yaklaşık 10 üstü 19 bit bilgi üretilmektedir.. Bu kadar bilgiyi günümüz teknolojisiyle depolayan CD'ler üst üste konulsa altı bin kilometre yüksekliğinde bir sütun oluşacaktır. Nano-teknoloji kullanarak tüm bu bilginin yaklaşık 1 santimetre küp hacim içine (bir kesme şeker) depolanabileceği öngörülmektedir. Yanınızda taşıyabilirsiniz!

Keza bu yenilikler DVD'lerin kapasitesini de çaplı biçimde yükseltecektir? DVD'lerin kapasitesini 1000 kat artırabilecek ve 100 terabyte (on üssü 14)
bilginin tek bir diske yazılması mümkün olacaktır. Bu yaklaşık 25 bin sinema filminin tek DVD'de saklanması demektir. Elbette bu dönüşüm bağlı teknolojileri ve işlevlerini de evriltecektir.. E-posta'lar şimdiki hızlarını katlarken, uzay haberleşmesi ve optiklerin gelişimi de uzun adımlar atabilecektir.

Peki bu cüceleri kontrol edebilecek miyiz?.. Gidiş pek öyle değil? Nano-teknolojinin endüstriyel ve ekonomik pastası o denli büyük ki kimsenin "ben de bir dilim istiyorum" demekten vazgeçmesi olası gözükmüyor. Kısacası Nano-teknoloji bilinmeyen bir sona doğru-daha bebek adımları atmasına rağmen-hepimizi sürüklüyor.

İyiBilgi Nanoteknoloji Dosyası, Nano-teknolojinin ne olduğu, getireceği müstakbel yenilik ve köklü değişimler, riskleri, zararları ve tehditleri üzerinedir. Konu başlı başına renkli olduğundan, açılım ve analizleri bolca heyecan sosu barındırdığından ama bir o kadar "bilimsel not"da içerdiğinden iddialı bir söylemle ülkemizde bu konuda çekilen "temel" bilgi açlığını bastıracaktır. Küresel bir açığı da zımnen yamamaktadır? Çünkü bu çiçeği burnunda teknolojinin riskleri ve zararları üzerine şimdiye kadar hemen hiçbir şey-uluslar arası birkaç makale dışında-söylenmemiştir.

"Nano" kelimesi Yunanca'dan gelir ve "cüce" demektir... Derinlemesine kelime araştırmaları "hiç" ya da "hiçlik" karşılığını da vermektedir. Teknolojinin temeli, maddeyle moleküler seviyede çalışabilme ve yeni moleküler organizasyonlar inşa edebilme esasına dayanır.
"Nano" bir fiziksel büyüklüğün bir milyarda biri anlamına gelir? Bir nano-metre bir saç telinin çapının 1/10 bin uzunluğundadır? Metrenin milyarda biridir. Bir nanometre içine en fazla 2-3 atom sığabileceği düşünüldüğünde nasıl bir ölçüyle çalışıldığı daha iyi anlaşılır. Ortalama 100 veya 1000 atom bir araya geldiğinde nano ölçekte bir nesne ortaya çıkar.

Gelecekte bu birleşimden verimli nano-sistemler oluşturulacağı varsayımıyla bazen nano-teknoloji terimi, "moleküler teknoloji" ile birlikte anılır. Yani bir çok molekül de nano-yapının içine girer.

Nano-teknoloji, 100 nano-metre çapının altında üretilen farklı pek çok ürün anlamındadır. Nano-teknoloji atomların, moleküllerin, makro moleküllerin, kuantum noktacıklarının ve makro moleküler toplulukların dünyasıdır.

En basit olarak-nano-metre- metrenin milyarda biri kadar küçük moleküler maddelerden oluşan teknolojik gelişmelere verilen isimdir. Çok küçük "zerre"lerin kullanımına ya da üretimine denir.

Nano-teknolojinin ilgi alanı; bu ölçekteki malzeme ve sistemlerin yapılarının ve bileşenlerinin ortaya koydukları yeni ve gelişmiş, fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikler ve aşamalardır.
Bir aygıtta kullanılan malzemenin boyutu küçüldükçe çalışma hızı da artar ve o malzemenin yeni-bilinmeyen-özellikleri ortaya çıkar. Bu ölçekteki yapıları kontrol etmeye başladığımızda, maddenin özelliklerini geliştirebiliriz ve bugün yapabileceğimizi sandığımız ve yaptığımız her şeyin üzerinde fonksiyonlarla donatabiliriz? En yalın örnekle, bir yapıya tek bir atom eklendiğinde-örneğin-iletkenliği değişir.
Teknolojinin bitmez tükenmez yeni taleplerine bundan daha şaşalı bir yanıt olamaz. Türevleri düşünüldüğünde bilimsel açıdan görülmüş en köklü "devrimden" bahsedilmektedir!

Öncelikli olarak bu güçlü bilim dalının ve parlak gelişiminin pek çoğumuz tarafından bilinmediği gerçeği ile yüzleşmek gerekmektedir? Küresel çapta yapılan bir araştırmaya göre insanlığın % 29'u nano-teknolojinin ancak ismini duymuştur.
Yeni teknolojinin duyurulması ve nano-teknolojinin genel duruşu üzerine Wisconsin-Madison Üniversitesi'nin başlattığı bir araştırmanın amacı insanların nano-teknolojiye bakış açısını belirlemekti. Ögretim üyesi Scheufele, Cornell Üniversitesi'nden Profesör Bruce Lewenstein ile yaptığı çalışmaları "Nanozerreler Dergisi" ve "Bilim İletişim Dergisi"nde duyurdu? Çalışmalar sonucunda ortaya genel olarak şöyle bir tablo çıktı...

Buna göre, %25 katılımcı konuyu hiç duymamışlardı.. Ancak konu anlatıldıktan sonra bile nano-teknoloji hakkında sadece %16'nın biraz bilgisi olduğu tespit edildi. Nano-teknolojiyi bilen ve bilmeyenlerin görüşlerinde de önemli farklılıklar olduğu ortaya çıktı. Örneğin konu hakkında bilgi sahibi olan % 59'luk bölüm, nano-teknolojiyi bilgi sahibi olmayan %28'lik kesime savunuyordu.

Ayrıca araştırma, nano-teknoloji hakkında bilgi sahibi olan kesimin, teknolojinin potansiyel yararları hakkında çok daha iyimser olduğunu ortaya çıkardı? Konudan haberdar olan üçte iki, nano-teknolojinin sağlık, ilaç, ulusal savunma ve çevre hakkında potansiyel yararlarından söz ederken, bilgi sahibi olmayanların sadece yarısı bu bakış açısını destekledi.

Scheufele'ye göre bu farklılıkların nedeni, nano-teknolojinin medyada sınırlı duyurulması ve sadece iş ile bilimsel bulguların ele alınmasıydı. Başka bir endişesi ise-medya bu kadar etkili olabiliyorken-nano-teknolojinin daha önceki teknolojilerde olduğu gibi sadece "iyi" taraflarının yansıtılması ve büyük çoğunluğu bu yönde etkilemesiydi.
Pek çok ülkede olduğu gibi Türkiye'de de nano-teknoloji pek fazla duyulmamış, hatta nano ürünlerin satışı başlamış olmasına rağmen, bu teknolojinin bilgisi verilmemiştir.
Ülkemizde yukarıdakilere benzer istatistiksel bir veri olmamakla birlikte, genel eğilim açısından benzer konulara gösterdiğimiz ilgi bir kıstas yaratabilir.
Ara sıra gazetelerin "pazar eklerinde" yayınlanan "küçük cep bilgisayarları geliyor" manşetli magazinel göndermeler dışında ülkemizin gündemine en popüler gelişi, bir parlamenterimizin ülkede yaşanan tatsız bir başka olay sırasında yurt dışında bulunduğu ve katıldığı toplantının nano-teknolji ile ilgili olduğu şeklindeki bilgidir!
Bunlar dışında-üniversitelerimiz nispeten hariç-ancak aylık bilim dergilerinde konuya ilgi gösterilmektedir. Tersine, Türkiye konuyla ilgisiz de değildir? Örneğin bilimsel menşeli, resmi gayr-ı resmi bir çok kurum ve kuruluş nano teknoloji üzerinde temel çalışmalara girişmiş, önemi konusunda materyaller hazırlamış, dahası ilk nano ürünlerin-duvar boyaları gibi-reklamları TV'lerde dönmeye başlamıştır. Yine de ilgi ve birikim ilkel sayılabilecek seviyededir. Hele potansiyel riskler ve olası zararlar konusunda bilgi yok denecek kadar sınırlıdır.

Nano malzemeler kimyasal reaksiyon hızlarında, elektriksel iletimde, ısı iletkenliklerinde, de-formasyon, kırılma, çatlama, elastikiyet ve ateşe karşı güvenilirlik konusunda çok üstün meziyetler sergilemektedir. Nano küçüklükteki bu malzemelerin tam olarak keşfedilmesi, "yeni malzemelerin" yaratılması demektir. Bunun için moleküler modellemeler ve bilgisayar simulasyonlarına ihtiyaç duyulmaktadır. Günümüzde bu gereklilikler artık temin edilebilmektedir.
Malzeme konusundaki bu karmaşık görünen bilimsel yenilikler ne getirmektedir?.. Çelikten 10 kat daha dayanıklı ama 10 kat daha hafif malzemeler, her türlü yıpranmaya dayanıklı malzemeler, yanmayan malzemeler, olası bir hasarı önceden fark edip uyarabilecek akıllı malzemeler, kendini temizleyen maddeler!
Bilgisayar chipleri, CD'ler ve mobil telefonların yapımında nano-malzeme kullanımı gün geçtikçe artmaktadır. Nano-malzemelerden üretilen cihazlar daha hızlı, hafif, kuvvetli ve verimli olmaktadır. Nano-teknolojiler sağlık, bilgi teknolojileri ve enerji depolamada çok büyük potansiyel kullanım olanaklarına sahiptir. Bu gelişmelerin kullanım alanlarının skalası sonsuz derecede geniştir.
Bilgi-işlem cihazları, sinyal toplama sensorleri, mantık üniteleri, hafıza kayıt üniteleri, görüntü üniteleri, iletişim transfer cihazlarında küçültmenin, hız ve güç tüketiminin azaltılması alanlarında sürdürülen gelişmeler için bir yol haritası hazırlamıştır.
Bu harita 2010 gibi yakın bir gelecekte 0.1 mikron boyutunda yapılara dikkat çekmektedir. Bu küçüklüğün bu rakamla ifadesi gerekli bilimsel çalışmaların tam olarak sonlandırılamamasından kaynaklanmaktadır. Moleküllere elektronik fonksiyonlar kazandırıldığı, kimyasal işlemler kullanılarak sentezlendiği, kendiliğinden organizasyon ve yönlenme aşamalarıyla faydalı devreler oluşturacak şekilde birleştirildiği "mikro elektronik" şimdiden çok önemli bir aşamadadır.
Nano-teknoloji ve nano malzemelerin kullanımı gelen her yeni günle beraber artmaktadır. Nano malzemeler seramik, katalizör, kaplama, ince filmler, tozlar, vücut bakım ürünleri, makyaj malzemeleri, elektronik parçalar, organik ışık yayan diyotlar, algılayıcılar, optik-elektronik malzemeler, ilaç ve biyo-algılayıcı yapımında, çevre koruma sistemlerinde, savunma ve saldırı silahlarında, robotik teknolojilerde kullanılmakta, daha gelişerek kullanımı sürdürmektedir.
Nano atomlar kendini temizleyen boya, cam ve yüzeyler olarak sanayinin nabzını tutmaya başlamıştır. Ayrıca nano-zerrelerden kirli sulardaki zararlı bileşenleri zararsız hale dönüştüren mikro kapsüller imal edilmekte ve çevre tarafından tüm diğer yan etkileri göz ardı edilerek emilmeye bırakılmaktadır. Tıp alanında nano ilaçlar, uzun ömürlü yapay organlar, tansiyonu ve kalp atışını ölçen akıllı elbiseler, protezler şimdiden kullanıma girmiş durumdadır.
Karbon nano-tüpler ise çok ince silindir tüpü şeklinde imal edilmektedirler. Karbon nano-tüpler çelikten 100 kat daha güçlü, 5 kat daha hafiftir ve iletkendir. Elektronik görüntü ve sensorların yapımında, hafif inşaat malzemelerinde kullanılmaktadır.
Nano-teknolojinin birlikte ifade edildiği, neonlara büyük, ışıltılı harflerle yazılan başka bir ifade de, uzun yaşam ya da ölümsüzlükle ilgilidir... AIDS, kanser gibi hastalıkların kaynaklarının hücre tamir ve yenileme makineleri ile yok edilmesi, doğanın atıklardan ve zehirli gazlardan uzak tutulması, böylece yaşamların uzatılması kestirilmektedir.
Stabilize ortamda hastanın spermleri, derisi, doku örnekleri, DNA yapısı nakledilerek hastanın doku yapısında "nano-cerrahlar" sayesinde hasarlı DNA'ların, dokuların ve hücrelerin onarımı planlanmaktadır. Basit örnekleri hayat da bulmuştur. Böylece AIDS'den ölen bir hastanın hastalıklı, işlevsiz hücreleri tamir edilip, yenilendikten sonra tekrar yaşama döndürülmesi hesaplanmaktadır.
Nano-teknolojinin buradaki kritik işlevi, kopyalanan hücreleri hızla yenileyebilecek ve ulaşılmadık atomik düzeylere erişebilecek olmasıdır. Bu yöntem kanser gibi hastalıkların yol açtığı organ nakilleri için de tasarlanmaktadır. Nano robotların zararlı hücrelere ya da DNA'lara nüfuz etmesi ve çoğalması ile birlikte yeni organlar vücuda uyumlu hale getirilecektir.
Bunun biraz daha detaylandırılması gerekmektedir. Zira bu yolla kanser gibi hücre düşmanları ile savaşın yan etkileri de en az kanser kadar tehlikeli sonuçlar üretebilmektedir? Hücrenin belli bir proteinine bağlanacak moleküller eklendiğinde, bu parçacıklar hücre içinde farklı bölgelere bağlanıyorlar ve hücre içi işleyiş hakkında ayrıntılı bilgi verebiliyorlar.

Hücrenin boyutlarıyla kıyaslandığında, bir nano parçacık araba içinde kaybolmuş bir karınca gibidir! Dolayısıyla bu parçacıklar hücre içinde rahatlıkla dolaşabilmekte, "gerekli" düzenlemeleri yapabilmektedirler.

En çok rekabet edilen sektörlerin başında bilişim, bio-teknoloji gelmektedir. Düşük maliyetli ülkeler daha çok giysi ve kumaş üretimi üzerine yoğunlaşırken, üretim maliyetlerinin yüksek olduğu ülkeler sektörde tutunmak için yüksek teknolojili ürünlere yönelmek zorunda kalmışlardır. Su ve rüzgâr geçirmeyen ceketler, bu sektörün öncü ürünlerindendirler. Gelecekte ise daha akıllı giysiler üretme planları sürmektedir. Ancak bu giysilerin bu kadar yaygınlaşmasının ve artık sadece askeri alanda kullanılmasından çıkıp, bireylerin evlerine kadar girmesinin getirdiği tehlikeler tamamen göz ardı edilmektedir.

Nano-teknoloji benzeri görülmemiş özelliklerdeki yeni aygıtları üretmek için atomların ve moleküllerin özelliklerini de kullanacaktır. Bağımsız atomlar ve moleküller belli ölçülerde bir araya getirilebilirlerse, bu buluş "yeniden inşa ve makineler devri"nin de başlangıcı olacaktır. Üstelik böyle bir teknolojiyle gen transferi, enzim değişimi ve yüzeyler üzerinde lokal değişiklikler yapabilmek de mümkün olacaktır. Tabii bu oldukça netameli kullanım alanları ileride detaylarıyla değineceğimiz büyük risk ve kaygıları da beraberinde taşıyacaktır.

Nano-fabrikalar ise sadece birkaç yıl uzağımızdadır... Nano boyutta fabrikasyon yetisi, çok yakın bir zamanda "endüstri toplumunu" kökten değiştirecektir. New York Nano-teknoloji araştırma yöneticisi Chris Phoenix'in yürüttüğü bir çalışma, nano fabrikasyon sisteminin endüstriyel makine parçalarını moleküler düzeye indireceğini ortaya koymuştur. Özel atomların kimya ve fizik mekaniklerinin birleşimi ile bu moleküler parçalar seri üretime geçebileceklerdir. Bu fabrikalar 2010 ya da en geç 2020 yılında hayat bulacaktır.

Batı ülkelerinde bu türden "rüya" çalışmalara şimdiden her türlü destek verilmektedir? Desteğin ana ham maddesi para ve siyasi güçtür. Nano-teknoloji çalışmaları için ABD'deki federal hükümetin ödeyeceğini vaat ettiği miktar-beş yıl öncesi-2000 yılı için yarım milyar dolardır. Başkan William Clinton 2000 yılı başında Californie Institute of Technology'de yaptığı konuşmada Ulusal Nano-teknoloji Programı'nı desteklediğini açıkça bildirmiştir.
Bu desteğin büyük kısmı (yüzde 70'i) işin bilimsel zeminini hazırlayacak olan üniversitelere aktarılmıştır. Ulusal Bilim Vakfı (NSF) bu çalışmaların önümüzdeki beş yılı kapsayacak basamaklarını gösteren stratejik planlamayı da yapmıştır. NSF'de nano bilim, mühendislik ve teknoloji çalışma grubu başkanı Dr. Mike Roco, yeni teknolojiyi perondan kalkan trene benzetmektedir; "Eğer ABD vagona atlamazsa bütün fırsatları kaçıracaktır."
Halen hayal gücünü zorlayan bu çalışmaların sonuçları için büyük paralar ödeyen ve öncü konumundaki ABD'nin treni kaçırması nasıl mümkün olabilecektir? Ama daha önemli bir soru olarak çok iddialı duran "bütün fırsatlar" neyi ifadelemektedir? O halde az gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkelerin durumu ne olacaktır? Açıkçası uyanık davrananlar başarılı uyuyanlar ise başarısız olacaktır!
Nano dünyaya bir an önce ayak basmak için çok sayıda ülke yeni imkanlar ve bütçeler ayırmaktadır... Yine de Amerika bunların içinde ayrı bir yer tutmaktadır.. 2015 yılında bu ülkedeki nano ürünlerin satışından 1-3 trilyon dolarlık inanılmaz bir gelir beklenmektedir. Federal devletten ayrı olarak, ekonomisi en güçlü eyaletlerden California ve New York ardından Oregon da, vergilerden nano-teknolojiye daha fazla ödenek ayırmaya başlamıştır. ABD şirketleri 1.7 milyar dolar ile dünya lideri konumundadır. Asya kökenli şirketlerin ise nano-teknolojiye 1.4 milyar dolar ayırdıkları bilinmektedir.
Mevcut yaklaşık 90 bin nano-teknoloji patentinin yüzde 64'ü ABD'li firmalara aittir. Nano-teknoloji araştırmaları yapan kuruluşlardan Quantum Dot, Molecular Imprints, Nanosys, Catalytic Solutions ve Frontier Carbon sektörün lideri konumundadır. Aralarında General Electric ve Intel gibi devler de mevcuttur. Totol rakam, 1500 yatırımcı şirkete erişmiştir.
Japonya hükümeti ABD'den önce bu yeni teknolojiye para ayırmaya başlamıştır? Bilimsel ilgi bazında ABD'nin gerisinde olsalar da konunun öneminin farkındadırlar. Nano-teknoloji alanında Japon firmalarının öncü kılınabilmesi amacıyla yeni ve çeşitli programlar geliştirilmiş, daha 1997 yılı içinde araştırmalara destek sağlamak için 120 milyon dolar ayrılmıştır. Japonya'nın ulusal laboratuarlarında, üniversiteler ve şirketlerde ciddi alt yapı hazırlıkları tamamlanmıştır.
Bu konuya ilgi duyan ya da önemini fark eden sadece yüksek teknolojiyle iç içe yaşayan ülkeler değildir... Eşiğinde durduğumuz Avrupa Birliği de bu yeni teknolojiden faydalanmak istemektedir. 1998 yılında hayata geçirilmeye başlanan AB Beşinci Çerçeve Programı nano-teknolojiyi de kapsamaktadır. AB'nin ESPRIT ve madde çalışmaları üzerindeki BRITE-EURAM projeleri nano-teknoloji içeren çalışmalardır.
PHANTOM, nano-elektronik ve nano üretimi teşvik etmek adına 40 üye ile ta 1992 yılında başlatılan bir ağdır? Avrupa Bilim vakfı nano parçacıklar hakkında gerçekleştirilen çalışmalara destek vermektedir. AB, 2010 yılında ABD ve Japonya'yı yakalayabilmek için 6. Çerçeve Programı'nda nano-teknolojiyi öncelikli alan ilan etmiştir.
AB üyesi ülkeler bu ortak platform dışında kendi başlarına da bu konu üzerinde özenli çalışmalar yapmaktadırlar. Federal Almanya bu iş için her yıl 100 milyon Euro'ya yakın para ayırmaktadır. Alman Araştırma Bakanlığı bütçesinden karşılanan bu para, nano-teknolojinin hızlandırılarak geliştirilmesi yolunda 1998 yılında yarım düzine merkez inşa etmiştir. Bu merkezler salt bilimsel çalışmalar ortaya koymakla kalmıyorlar, tüm güçlerini bir araya getirerek yeni teknolojiler üreten firmaların oluşturulması ve maddi kazanımlar sağlamasını da motive ediyorlar.
İngilizler de nano-teknolojiyle ilgili reel çalışmalarını Almanlarla birlikte-1998 yılında-başlatmışlardır. Bu çalışmalara yılda 2 milyon dolar ayrılmaktadır. İngiliz Mühendislik ve Fizik Bilimleri Araştırma Konseyi 1994 yılından beri nano-teknoloji ile ilgili projelere destek vermektedir. Milli Fizik Laboratuarı, özellikle üniversite ve özel sektörde nano-teknoloji çalışmalarını desteklemek için program oluşturmuştur. Ülkenin dünyaca şöhretli üniversitelerinden Oxford ileri seviyede nano-teknoloji araştırmalarını sürdürmektedir.
Alt teknoloji konularında son 15 yıllık dönem içinde önemli atılımlar yapan Taiwan, Sanayi Teknolojileri Araştırma Enstitüsü ve Milli Bilim Konseyi'nin iteklemeleriyle araştırmalarını hızlandırmıştır. İlginçtir Taiwan özellikle "iletişim" teknolojilerinde önder ülke olmayı hedeflemektedir.
Kore, nano-teknolojiye ilgi duymaya 1995 yılında başlamıştır ve milli ilgi alanı olarak kayıt altına almıştır. Bu "micro" çalışmalar için özel bir merkez kurmaya didinmektedir.
Avustralya'da Milli Araştırma Konseyi nano-teknoloji çalışmalarına ve araştırmalarına önemli katkılar temin etmektedir... Singapur konu üzerindeki milli çalışmalarını 1995'de hayata geçirmiştir.
Yine son yıllarda elektronik ve ileri teknoloji konularında çok önemli aşama kaydeden, hatta ABD ile ciddi rekabet içinde bulunan Çin, nano-teknoloji dosyasında da oyun dışı kalmamıştır. Çin, nano-teknoloji için önümüzdeki 10 yılı kapsayan bir programı tamamlamıştır. Bu alanda yeni çalışmalar planladığı da bilinmektedir. Ülkede bir milyon nano uzmanı ve araştırmacı yetiştirmek üzere yeni bir programa start verilmiştir.
Avantajlı ülkelerden biri de Rusya'dır.. Bu ülke nano-teknolojide kendine özgü bir alt yapıya sahiptir. "Russian Society of Scanning Probe Microscopy and Nanotechnology"i oluşturmuştur.
Temmuz 2005 rakamlarına göre dünyada 20 bin araştırmacı nano-teknoloji alanında çalışmaktadır.. Ama Amerikan Ulusal Bilim Akademisi'nin tahminlerine göre önümüzdeki 15 yıl içinde bu sayı 2 milyonu aşacaktır! Yalnız başına bu veri bile nano "geleceğin" hangi hızla "geleceğini" göstermektedir.

2015'e kadar Nano-teknoloji yatırımlarından pay alacak sektörleri ve yaklaşık beklentileri sunmakta da fayda var.. Zira bu tablo bir yandan hangi sektörlerin nano dünyada başat rol oynayacağını gösterirken, ilk önce hangi alanlarda komplikasyonlarla karşılaşacağımızı da işaretliyor.
Malzeme bilimi 340 milyar dolar, elektronik 300 milyar dolar, eczacılık 180 milyar dolar, kimya ve petrol 100 milyar dolar, havacılık sanayi 70 milyar dolar, sağlık-bakım-kozmetik 30 milyar dolar, cihaz ve aletler 20 milyar dolar, üretim teknikleri 45 milyar dolar olmak üzere bir trilyon 85 milyar dolarlık girişim beklenmektedir.
Nano-teknoloji bugün; ilk fikirlerin ortaya atıldığı 1950'li yıllardaki rüya, 1980 sonlarındaki "gelecekte bunlar da olabilir" boyutundan hallice ileridedir.. Nano-teknolojiye ilişkin somut adımlar önümüzdeki 10 yıl içinde hayatımıza girecektir. Çağdaş bilim dallarının her biri için yepyeni pencereler açacağı aşikardır.

Nano kapitalist düşünce açısından tıp ve silahlı kuvvetler en parlak ve gelecek vaat eden iki beklenti alanıdır? Bu doğal da sayılabilir! Bu iki alan içinde tıp, nano teknoloji bağlamında işi neredeyse-kendi boyuna bakmadan-tanrı ile boy ölçüşme rekabetine kadar tırmandırmaktadır.
Uzun yaşam ve hatta ölümsüzlük türünden "Dracula" göndermeli beklentileri bileyen nano-teknoloji, bu kulvarda sınırsız açılımlar sunmaktadır... Doğal olarak çağın en korkutucu hastalıklarına yönelik nano tehdit tıbbi çıkışın en yoğun söylemlerini barındırmaktadır. Her iki hastalık da hücre bazında çöküntü yarattığından tedavisinin nano kuvvetlerle yapılması "uygun" görülmektedir.
Hedeflenen nokta, hastalıklı bölgeye yönlendirilen atomların süratle nüfuz ederek hasta hücrelerin yerine geçmeleridir? Böylece acısız ve ağrısız tıbbın kapıları açılmış olacaktır.
Vücuda iletilen nano-cerrahlar; virüslere, bakterilere ve sinir sisteminde tahribatlara yol açan noksan asitlere meydan vermeden bağışıklık sisteminden daha etkili olacaklardır. Ancak bu atomlardan üretilen basit bir kremin bile deri üstünden insanın vücuduna nasıl hızla nüfuz edip, ciğerlerde büyük tahribatlara yol açtığı sorusu pek az bilim adamı tarafından dikkate alındı. O zaman hiç dikkate alınmayan bu zararlar bugün de ancak pek az kuruluş tarafından incelenmektedir.
Nano-teknoloji'nin insanlığı cennete götüreceğini (!) savunan araştırmacılar, uzayda, yüksek atmosferik koşullarda ya da sualtı basıncı gibi zor şartlarda da bu teknolojinin yaşam şartlarını dayanıklı kılacağı görüşündeler. AIDS ve kanser gibi hastalıkların kaynaklarının hücre tamir ve yenileme makineleri ile yok edilmesi, doğanın atıklardan ve zehirli gazlardan uzak tutulması, haliyle yaşamın uzatılması fikrini parlatmaktadır.
Henüz "bilim-kurgu" kabul edilen bir diğer yöntem "Hayatı durdurmak ve ileri bir tarihte yeniden başlatmak"tır? Günümüzde tedavisi bulunmayan bazı hastalıklara gelecek yıllarda çözüm bulunulacağına inanılıyor. Bu görüşten yola çıkılarak hastaların yaşamları durdurulup, tedavinin bulunduğu tarihte yeniden yaşama döndürülmeleri planlanıyor. Elbette bu sonradan tedavi yöntemini umutlandıran gelişmelerin başında yine nano teknoloji geliyor. Peki bu "cinliğin" gerçekleşebilme ihtimali var mı?
İnsan hücreleri standart vücut ısısı olan 37 derecede ürüyorlar ve çalışıyorlar. Kalbin durması ile birlikte vücut ısısı düşüyor ve hücreler görevlerini yerine getiremiyor.

Hücreler ısılarını korumak için anti-freeze toksinlere ihtiyaç duyuyorlar. Beyinden gelen emirler durunca toksinler hücrelere gidemiyor. Vücut biyolojik olarak ölüyor. Bu basit formülasyondan yararlanan uzmanlar anti-freeze yollayan toksinleri hasta yaşarken alıyor ve laboratuarlarda hastaya ayrılan özel bölümde tutuyorlar.

Hasta öldükten kısa süre sonra laboratuarlara götürüp, likid nitrojen dolu tüplere yerleştiriyorlar. Bundan sonra hastanın spermleri, derisi, doku örnekleri, DNA yapısı nakledilerek hastanın vücudunda nano-cerrahlar çalıştırılması düşünülüyor. Hasarlı DNA'ların, dokuların ve hücrelerin onarımı planlanıyor. Böylece örneğin AIDS'den ölen hastanın hastalıklı, işlevsiz hücrelerinin tamir edilip yenilenmesi ve tekrar yaşama dönmesi öngörülüyor.

Nano-teknoloji'nin buradaki kritik rolü, kopyalanan hücreleri hızla yenileyebilecek ve ulaşılmadık atomik düzeylere erişebilecek olması. Yöntem kanserli organların nakilleri için de tasarlanmakta. Nano-robotların zararlı hücrelere ya da DNA'lara nüfuz ederek kendisini çoğaltmasıyla yeni organlar vücuda uyumla hale getirilecektir.

Moleküler maddelerin kemik ve kalp hastalıklarını tedavi etmeye başlaması da "an" meselesidir. Kaliforniya Üniversitesi'nde herhangi bir kazada kırılan ya da hastalıktan yüzünden hasar gören insan kemiğinin ve iskeletin korunmasını sağlayacak yeni bir yöntem geliştirmiştir. Araştırma grubunun başkanlığını yürüten Prof. Dr. Robert Haddon, yeni yöntemin şimdiye kadar kullanılan kemik iyileştirici metotlara göre çok daha sağlam ve güvenli bir yol olduğuna inanıyor.
Metrenin milyarda biri boyuta sahip olmasına rağmen inanılmaz ölçüde sağlam olduğu belirlenen karbon nano-tüpler kemiklerin yenilenmesinde yeni bir yol açacak.. Şimdiden yapay kemik uygulamalarının tarihe karışacağı anlaşılmaktadır.

Kemiklerin yenilenmesi üzerine yoğunlaşan çalışmanın ana fikri, kemiklerin in-organik kısmını oluşturan Kalsiyum kristallerini saran organik yapıdaki proteinlerin yerine nano-tüplerin kullanılmasıdır. Kırılan ya da Osteoporoz (kemik erimesi) gibi hastalıklarla hasar gören kemiklerin yenilenmesini sağlamaktır. İlgili çalışma saygın "Chemistry of Materials" bilim dergisinde yayınlandı ve ilgi gördü.
Illionis Üniversitesi'nde biyo-moleküler mühendislik doçenti Michael Strano da nano-tüplerin kullanımıyla ilgili destekleyici bir yorum getiriyor... Karbon nano tüpleri "moleküler ölçekte en sağlam insan yapımı madde" olarak niteleyen Strano'ya göre bu yöntem insan vücudunda başka minerallerin yapımında da kullanılabilecek.

Yine de herşey dört dörtlük değil... Nano-tüplerin ilgili bölgeye sıvı olarak enjekte edilmesi gerekiyor ve bunun hangi yöntemle yapılacağı ve doğru bölgeye nasıl enjekte edileceği konusunda bilim adamları henüz emin değiller. Yani mükemmel buluşların alt yapısının henüz o kadar mükemmel olmadığı görülmekte. Salt etik değerlerin "Pandora'nın Kutusunu" kilitli tutmaya yetmeyeceğini şimdiden kestirebiliriz.. Bu ancak "fiili üreticileri" tarafından yapılabilir. Bu da pek sık yaşanmış bir pratikle desteklenmiyor!
Ancak bu çalışmalar sırasında pek çok bilim adamının göz ardı ettiği önemli bir nokta daha vardır.. Zehirli yapıları olan bu atomlardan oluşan siber DNA'lar, insan vücudu için tamamen yabancı elementlerdir.. Bu yabancı ve zehirli katmanlara sahip atomların yan hatta direkt etkileri ne olacaktır?..
Merkle ve Drexler bu gelişmelerin ilk adımı sayılan "robot bir kolu" tasarladılar... Bu kolda toz zerresinden küçük 4 milyon atom bulunuyor. Bu adım doğal olarak gelecekte hücre tamirinin daha gelişmiş robotlarla gerçekleşeceğinin sinyallerini veriyor. Nano-teknolojik tıp artık sonu bilinmeyen pek çok yeniliğe gebedir. Ancak doğacak çocuğun prematüre olma riski bulunmaktadır!

Nano-teknolojiye ilişkin dünya çapında araştırma ve üretim bütçeleri milyar Eurolar'la ifade edilmektedir. Özel sektörün projeler için yaptığı yatırımlar milyonlarca Euro düzeyindedir. Yatırımcılar veçhesinden en yoğun ilgi, üretim aşamasında olan küçük mobil robotlardır ve bu robotların pek çok alanda insanın yerini alması planlanmaktadır. Yeni teknoloji yepyeni bir sektörler sistemi, bir üst kapitalist mimari yaratacaktır. Ciddi kar sağlayacağı kesindir.
Nano-teknolojik gelişmelerin insanlık ve çevre için zararları, bu teknolojinin üreticilerinin sessizliğine rağmen bugünden bakıldığında dahi fazladır.
Drexler'e göre kopyalama işlemi çok hızlı ve seri şekilde yapılabilecektir. Bu ifadeden hareketle gelecek tasavvurumuz dünyanın insan dışı varlıklar tarafından ele geçirildiği "başka bir yer" gibidir.

Nano-zerrelerin ürünler üzerinde pazarlanmasının çoktan-kontrolsüz biçimde- başlamış olması benzer senaryoları çoğaltmaktadır. Uluslararası hiçbir kuruluş ciddi anlamda bu teknolojinin insanlığa zararlarını inceleme yönünde önemli bir atılımda bulunmuş da değildir.

Atomları birleştirerek istenen her ürünü elde etmek olarak da tanımlanabilecek bu teknolojinin temeli doğanın özünde ve yaratılışında gizlidir. Bu yaratılış her bütünün parçaları olduğuna ve bu parçaların doğru şekilde yerleştirilmesine dayanır. Yaratılış ve yaratışı taklit etmek bambaşka bir şeydir. Akıl, yalnız insanoğluna verilmiş bir hediyedir ve uhdesinde yaratmayı da barındırır. Kontrolsüz olan neyin nasıl ve hangi "dengede" yaratılacağıdır. Bu "ince ayar" ise insanın aklına değil "ruhuna" bırakılmıştır. Yaratılanın ruhuna ne "üfleyeceğiniz" ise bilimle ilgili değildir! Öyle olduğu için de "şüphe" uyandırmaktadır. Ne yazık ki Nano-teknoloji, "şüphe" yi gölgede bırakacak magazinel, popüler bir söyleme kurban gitmek üzeredir.

Nano-teknolojiyle ilgili iki kritik kavram da "mikro-montaj ve kendi kendine çoğalma"dır? Mikro-montaj robotların moleküler boyutlarda üretilmesini hedeflemektedir. Günlük hayatta kullanılan aletlerin küçük birer kopyaları olacaklardır. Nano-teknoloji, benzeri görülmemiş özelliklerdeki yeni aygıtları üretmek için atomların ve moleküllerin özelliklerini kullanır. Bağımsız atom ve moleküller belli ölçülerde bir araya getirebilirlerse, bu "yeniden inşa ve makineler devri"nin başlangıcı olacaktır. Buna ilişkin somut örnekler hayata geçmiş durumdadır.

Ancak bu atomların ne derece doğru şekilde bir araya toplanabileceği, bir bütünü doğada olduğu gibi doğru şekilde nasıl "yaratabileceği" ve olası komplikasyonları bilinmemektedir.

Şimdi bu bilinmezlik göz ardı edilerek öncelikli olarak nano-teknolojinin piyasayı kuşatması hedeflenmektedir. Bu sayede peşin yapılan milyar dolarlık yatırımlar boşa gitmemiş olacaktır. Öncelikli hedefin insanların yoğun ilgi duyduğu ve en çok kullandığı aletler olması kaçınılmazdır. Daha güçlü ve daha hafif ürünler vitrinin ilk dekorları olacaktır.

Mikroskobik düzeyde insan vücudunu keşfeden "nano-robotlar" bu amaca hizmet etmektedirler. Bu nano-botlar sayesinde önemli hacimdeki bilgi çok küçük boyutlardaki mikro-çiplere kaydedilebilmektedir. Bu vektörde en popüler örnek, Amerikan Kongre Kütüphanesi'nin-ki insanoğlunun yarattığı en kapsamlı bilgi birikimlerinden olduğu bilinmektedir-tamamı bir kesme şekerin içine depolanabilecektir.

Kolorado Bilim Konferansı'nda, bir tuz zerresi üzerine monte edilebilecek bilgisayar projesi ve bunda başarılı olunduğu takdirde gelecek adımın sinek büyüklüğündeki bir robot-böcek yapımı olduğu dünya basınına açıklanmış, buluş büyük ilgiyle karşılanmıştır. Esasen, Hamam Böcekleri üzerine yerleştirilen mikro-makinaların gayet başarıyla kullanıldığı, bunların özellikle "casusluk faaliyetlerinde" kullanılabileceği ispatlanmıştır. Hamam böceklerinin seçilmiş olması dahi manidardır. Zira yerkürede üzerine basılarak öldürülebilecek kadar zayıf görünün bu hayvanlar, bir nükleer saldırıdan sağ çıkması muhtemel tek canlılardır.

İstihbarat/casusluk ve savaş teknolojilerinde nano-teknolojinin kullanımı ciddi potansiyel taşımaktadır ve bu alana devrim niteliğinde katkılarda bulunacaktır.

Malzeme bilimindeki araştırmalarla çelikten daha sağlam, çok daha hafif ve esnek nano ölçülerde karbon borular yapılmıştır. Üretim maliyeti şimdilik yüksek olan bu karbon boruların süratle ucuzlaması ve imalat alanında devrim yaratması beklenmektedir. Öte yandan deniz suyunu temizleme amacıyla üretilen, genişlikleri metrenin milyarda biri kadar olan "mikro borular"ın üretim çalışmalarından örnekler her fırsatta tüketicilere tanıtılmaktadır.

Elektrik akımıyla çalışan bu borular deniz suyundaki sodyum ve klor atomlarını ayrıştırabilirler. Peki deniz suyundaki atomları ayrıştırabilen teknik, deniz canlılarına zarar verebilir mi? Şimdilik "evet" diyelim ve geçelim.

Piyasada nano-atomlar içeren maddelerin üzerinde "n" harf-sembolü konulmaktadır? Çoğu kimsenin dikkatini çekmeyen bu ikaz aslında günlük hayatımızın içinde tahminimizden daha fazla bulunmaktadır... İçinde nano-atomların bulunduğundan habersiz kullanmaya devam ettiğimiz bu ürünlerden yüzlercesi piyasada dolaşmaktadır.

Satılan/satılacak ürünlerin bir kısmı şunlardır; giyecek ve yatak takımlarında kullanılan leke çıkarıcılar, kozmetik (ne kadar çeşitli ve çok olduğu hemen tahmin edilebilir.) ve güneş yağları, tenis topları ve raketler, boyalar, Hemoglobin içeren kapsüller, Su kirliliğini test eden algılayıcılar, sprey şeklinde vitaminler, Nano-atomlar içeren su temizleyicileri, araba parçaları, teknolojik kâğıtlar, yapay silikon retinalar, sayısız ilaç, cep bilgisayarları ve niceleri.
Nano geleceği tasvir etmeyi sürdürelim... Nano gelecekte herkes kendi bilgisayarına "temel tüketim maddelerini" üretmesi için emir verebilecek! Evin bir köşesinde çalışan nano-robot sürüleri istediğiniz malzemeyi, etrafımızda serbestçe dolaşan atomları bir araya getirerek, işleyecek ve üretecekler.
Kaldı ki temel ihtiyaçlarınızla uğraşmak zorunda da değilsiniz. Lüks beklentilerinizi de tatmin edebilirsiniz.. Bir parça kömür ile birleşen karbon atomları mükemmel bir "elmasa" dönüşecektir. Özel olarak şekillendirilmiş atom demetleri başka atomlara kilitlenir ve evrensel dengeye meydan okuyarak farklı şekillere dönüşür. Ancak eşiniz bu yıldönümü hediyesinden çok memnun kalmayacaktır. Zira kolay ve bol üretilen elmasın değeri "beş kuruş" civarında olacaktır.
Atomların yerlerini değiştirdiğinizde her şey mümkün olacaktır. Yollar tamir edilip, asfaltlanabilir.. Bunun için biraz karbon ve silikon atomuna ihtiyacınız olacaktır. Haliyle akla gelen ilk soru nano çağda paranın ne olacağıdır. Her şey sonsuz kere tekrar ve tekrar dönüştürülebileceğine göre ekonominin başat kanunları yıkılacaktır. Arz ve talep gibi iki makro belirleyici tamamen ortadan kalkacaktır.
Üzerine yüzyıllardır kan dökülen stratejik kaynaklar anlamını yitirince nasıl bir uygarlık ortaya çıkacaktır? Tuzlu deniz suyundan dahi altın ve elmas üretmenin mümkün olduğu çağda neyin anlamı kalacaktır? Enerji sistemleri ve klasik kaynaklar sonsuz bollaşınca neyle karşı karşıya kalacağız? Sadece nano-teknolojik ışıklandırma sistemleri ile dünya enerji ihtiyacının yüzde 10 oranında azalması bekleniyor.. Bu çok parlak ve insana rüyada olduğu hissiyatı veren "refah"ın hiç mi komplikasyonu olmayacaktır?
Nano-atomlar yemek kaşığında dünden kalan bir parça artığı, mükemmel bir tavuk kanadı mönüsüne dönüştürünce markete gidip tavuk kanadı almanız ya da onu pişirmeniz gerekmeyecektir.. Sadece yemek kaşığının etrafına süreceğiniz değersiz atomlar size mükellef bir yemek ziyafeti sunacaktır. Açlık tarih olacaktır! Öyle mi?
Bu cüce materyaller, orman yangınlarından, volkanlardan, virüslerden meydana gelmiş zerrelerden, biyolojik ve hatta protein moleküllerinden doğal şekilde elde edilmektedir. Doğada dengeyi kusursuzluk ölçüsünde sağlayan bu atomların farklı birleşenlere dönüşmesi dengeyi hemen bozacaktır. Gerçek budur.

Nano-teknolojinin çok yeni bir bilim dalı olduğu doğrudur. Potansiyel zararları ve tam bilinmeyen yığınla negatif yönü olduğu da aşikar. Pek çok görüş "dünyayı yeniden yaratmayı" hedefleyen bu minik makinelerin insanlığı sona erdireceğini savunmaktadır. Evrende hiçbir şey sonsuz değildir... Bir maddeyi farklı bir şeye dönüştürürseniz, eksiltirsiniz! Eksik olan teraziyi bozar. Denge yoksa hayat da olmaz. Tek yol elimizde "fazladan maddenin" bulunmasıdır. Yani "insan yaratacaksak, kendi toprağımızı kullanmamamız" gerekmektedir. Yoktan bir şey yaratmak şu an bize ait bir teknoloji değildir!

Kendini kopyalayabilen, her an kontrolden çıkabilecek zerrelerin, milyar dolarlık yeni piyasanın beklentileri (!) tehlikeleri görmezden gelme veya göstermeme refleksini de tetikleyecektir. Genellemek kuşkusuz yanlış olsa da "iş dünyasının" iç güdülerinden biri de budur.

Nano-zerreler-çok genel olarak-üç ana nedenden dolayı tehlikelidirler? Bir, dizel makinelerde, güç fabrikalarında ve ateşli makinelerde kullanılan ultra küçük zerreler insanların akciğerlerinde büyük hasara neden olabilirler. İçlerinde metal ve hidrokarbon barındırmaktadırlar. İki, Nano-zerreler mikroskobik boyutlarda oldukları için, deriden vücuda, oradan ciğerlere ve sindirim sistemine kolayca ulaşabilirler. Bu da, hücreye zarar veren özgür radikallerin üremesine neden olabilir. Üç, İnsan vücudu temas ettiği doğal her maddeye toleranslıdır. Fakat zehir içeren hiçbir maddeye bağışıklığı yoktur.

Nano-atomlar ile temasın tehlikesi basit bir spekülasyon değil.. Zira yapılan deneylerde çaplı bedensel zararlara rastlanılmıştır. Yine de bilinmeyen riskler daha fazladır ve dahi farklı türdeki çoğu nano-atomun insan için ne büyük tehlikeler taşıdığı eksiksiz tespit edilmiş değildir.

Nano-teknoloji biliminin merkezi olarak gösterilen İngiltere'de yayınlanan bir rapor, "Nano-teknolojinin teknolojik yararları görülmektedir fakat gelişmesi sürecinde güven vermesi açısından insanlar ve çevreye olan zararlarının en aza indirgenmesi gerekmektedir" şerhine sahiptir.
Bir sigorta şirketi nano-teknoloji ve nano-kirliliğin bilinmeyen tehlikelerinden ötürü riske karşı endüstri bazlı sigorta yapmayacağını duyurmuştur. Yine İngiltere'de nano-atomları kullanan endüstrilere verilen Sağlık ve Güvenlik raporunda, işçilerin kesinlikle nano-atomlar ile temasta bulunmamaları ve gerekli önlemlerin alınması gerektiği kayda geçirilmiştir. Neden aynıdır.. Nano-atomların pek çok türünün taşıdığı tehlikelerin henüz tespit edilmediği ve kontrol stratejilerinin geliştirilmediği.
Gözle görülebilin öldürücü atıklardan yılda üç bin kişi ölmekte iken, tozdan küçük bu zerrelerin yüz binlerce insanın ölümüne neden olma riski üzerinde durulması gerekiyor. Kaldı ki, bu teknolojiyle gen transferi, enzim değişimi ve yüzeyler üzerinde lokal değişiklikler yapabilmek mümkün olacaksa, risk, kontrol edilebilir düzeylerin de-en azından şimdilik-üzerinde olacaktır.
Endişe verici başka bir konu, nano-maddelerin çevrede hangi miktarlarda bulunduğu ve nano-maddeli ürünlerdeki artışın bilinmemesidir. Bunun tespitini yapmak zaten güçken hükümetler bu teknoloji için ayırdığı milyarlarca dolarlık bütçenin sadece yüzde biri araştırmalar için kullanılmaktadır.

Oysa bazı testler bu teknolojinin verdiği zararları bilimsel çalışmalarla ortaya koymaktadır. Duke Üniversitesi'nden Eva Oberdorster'in nano-atom zararları üzerine yaptığı bir çalışma gibi.. Oberdorster bir su tankını balıklarla doldurmuş, nano-atomların balıkların beyninde hasarlara neden olduğunu tespit etmiştir. Bu zararlar oksidatif zararlardır. Normalde beyindeki kan bariyerini hiçbir zerre aşamamaktadır. Fakat nano-atomlar sinir hücreleri aracılığı ile beyne sızabilmektedir. Bu örnekler sayısız klonlanabilir... Yine de nano-teknoloji araştırmacıları teknolojinin potansiyel tehlikelerini tespit etmekte pasif kalmaktadırlar.

Nano-teknolojinin oldukça zararlı yan ürünleri de mevcuttur... Bunlar Kadmiyum, Demir ve Selenyum türü çıktılardır. Küresel çapta birkaç araştırma nano-teknolojik ürünlerle temasta bulunan tüketicilerde sağlık sorunları olduğunu ortaya çıkarmıştır. Atomlar, temasta bulunan ya da yakınında olan insanları nefes alma yoluyla ya da dışardan deri altına girerek insan sağlığını
tehdit edebilmektedir.
Nano-zerrelerin bağışıklık sistemi üstünde de büyük zararları olduğu biliniyor. Bu nedenle nano-teknolojik ilaç kullanımında da aynı sorun söz konusudur. Uzmanlara göre sentetik nano materyallerin ilaç yolu ile vücuda alınımında vereceği fizyolojik zararların tam olarak tespiti imkânsızdır. Bu zararlar belli bir süreçte ve insanlardaki farklı bağışıklık sistem özelliklerine göre değişecektir. En kritik nokta ise zararların ne kadar büyük tehlikeler verebileceğine dair araştırmaların kısırlığıdır.

Örneğin şu an için pek çok üründe yer alan nano-tüplerin de insan bedeni tarafından emilmesi halinde oluşacak hasarların ne olduğu henüz belirlenmemiştir. Nano tüpler ile asbest liflerinin yapısal benzerlikler taşıdığı belirlenmiştir. Nano tüp lifler kalıcı ve çok dayanıklıdırlar. Bu durumda, nano
tüplerin çok uzun süre akciğerlerde varlığını sürdürmesi olasılığı çok yüksektir.

NASA ve Ulusal Havacılık Örgütü'nün ortak yürüttüğü en son araştırmaya göre bu zararlar raporlanmış ve pek çok deney sonucu, nano tüplerin bulunduğu ortamın solunmasının ciğerlere büyük hasar verdiği tespit edilmiştir. Esasında nano tüplerin "kurum" ile benzerliği dikkate alındığında, ciğerlere zarar veriyor olması pek şaşırtıcı da değildir.
Testlerden bir başkası nano materyallerin bitkilere su yoluyla geçebileceğini göstermiştir. Farklı testler, tarım alanlarında böcek zehirlerine tabi tutulan bitkilere bulaşan nano materyallerin farklılaşım süreçleri üzerine olmuştur. Böyle bir birleşmede ekinlerin doğada çok daha hızlı dönüştüğü ve zehirli hale geldiği tespit edilmiştir.
Bu noktadan sonra merak edilmesi farz haline gelen konu nano materyallerin yiyecek zincirine nüfuz etmesi halinde ne tür sonuçların ortaya çıkacağıdır. Nano materyallerin besin zincirine geçmesi halinde insan bedenine alınan bu yiyeceklerin zararlarının da incelenme gereği ortaya çıkmıştır. "Rice" bilim adamları nano materyallerin proteinler üzerindeki etkilerini incelemişlerdir. Protein, nano materyal yüzeye bağlandığında proteinin yapısının ve fonksiyonun değiştiği görülmüştür.
Bugüne değin süren araştırmaların sonuçları hiç de iç açıcı değildir. Nano materyallerin sadece hücre kültürü üzerinde yan etkileri olmadığı, ayrıca canlı hayvanlar üzerinde de ciddi zararları olabileceği ortaya çıkmıştır.
Delil ve karinelere rağmen hükümetler de kamu sorumluluklarının bir parçası olan "şüphecilikten" itinayla uzak durmaktadır.. Bush yönetimi nano-teknoloji araştırmalarında zararlı hiçbir bulguya rastlanmadığını ifade etmektedir. Esasen halihazırdaki ABD yönetiminden farklı bir tutum beklemek şaşırtıcı olacaktır. Ancak ABD'nin bu alandaki tutumu diğer ülkeleri de aynı yolu izlemek konusunda cesaretlendirmektedir.

Dünya Çevre Koruma Örgütü ise yeni teknolojinin insan ve çevreye olan zararlarından korunma yöntemleri üzerinde çalışmaktadır.. Örgüt, çevreyi bu teknolojinin komplikasyonlarından korumak için diğer örgütlerle işbirliğine 1999 yılından itibaren girişmiş bulunmaktadır.

"Haki Hiç"lik...

Nano-teknoloji var olanı değiştirerek yeniden var etmeyi hedefler. Örneğin nano-teknolojik çevre temizleyicileri bu yöntemle çevre için iyileştirici rol oynar ama öte yandan çok ciddi yeni zararlar ortaya çıkarır... Kimya ve eczacılığın nano-teknik atıkları korkulması gereken tehditler oluşturmaktadır.

Nano-teknik üretimi daha az materyal kullanır ve bu ürünler çevrede daha az kullanılırsa vereceği zararlar ancak bir "zerre" azalabilir. Dünya Çevre Koruma Örgütü nano-teknolojinin çevreye ne ölçüde yararı olabileceği ve çevrenin nano-teknolojik zararlı atıklardan nasıl korunabileceği üzerinde araştırmalar yapmaktadır.

Kontrolsüz üretim ve kullanım kadar tehlikeli hatta daha riskli, "kontrollü" nano-teknoloji ürünleri de mevcuttur. Her yeniliğin en azından bir yerinde bulunmayı seven ordular için nano-teknolojinin sunduğu imkanlar sınırsız olacaktır. Savunma ve saldırı aracı olarak nano-teknoloji güvenlik ve savaş kavramlarını baştan yaratabilecek kapasiteye sahiptir.

Minik robotları roket, füze, casusluk alanında kullanmayı planlayan beyinler, nano-teknolojinin tıpkı nükleer bombalar gibi ülkelerin güçlülük gösterisinde kullanılacağını hesaplanmaktadır. Gelişmekte olan nano-teknoloji pek çok ülkenin laboratuarlarında üretim aşamasında ve pek çok ülke de bu üretimi silah ve istihbarat malzemesi olarak değerlendirme fikrinde..Bu konudaki kaygı o denli büyük ki, fütüristler 3. Dünya Savaşı'nın çıkma sebebinin büyük ihtimalle nano-teknoloji olacağını öne sürmektedirler.

Mikroskopik dinleme cihazları ve gelecek için planlanan, günümüzde de ileri aşamalar kaydetmiş robot askerler de geleceği karanlığa sürükleyen etmenlerden olacak.

Drexler'in genetik ve bilgisayar sistemleri için düşündüğü nano-teknolojik devrimin bu tatsız alanlara kayması tarihe bakıldığında belki normal karşılanabilir.. Fakat iş savaş alanında da bitmiyor.. İnsan DNA'sını tamir eden nano-robotlar hasar da verebilir. Kimyasal silahlar, nano-yapılarla yeniden ele alınabilir. Klonlamalar üstün niteliklere sahip askerler ve beyinler yaratabilir. İyi mi kötü mü? Geçmişin referansları bu konuda ılımlı mesajlar taşımıyor.

Bilim-kurgu romanları bile savaş ögelerini nano-teknolojiye göre yazmaya başlamıştır... Senaryolardan birisi de Drexler'in hayal dünyasını anlattığı "Engines of Creation" adlı kitabındaki robotların halı, süpürge, bitki, meyve gibi hemen hemen her şeyi atomlarla inşa edebilmesinden ivmeleniyor.

Fikirlerinin kötü niyetle kullanılabileceğini söyleyen Drexler'in minik robotlarının gün gelip tıpkı filmlerdeki gibi orduları çoğaltıp, insan türünü yok etmeye yönelik eylemlerinin olmayacağını garanti edebilmek mümkün değil. Bu hala bilim-kurgudur. Tıpkı bir zamanlar nano-teknolojinin olduğu gibi!

Çalışmalar anlamlı sonuçlar vermeye başladığında zararlı çıkanlar yine az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler olacaktır. Dönüşüm yaratan yüksek teknoloji buluşları ilk bulana/geliştirene kendisini korumak ve hazırlamak için zaman tanır. Bu avantaj geriden koşan ülkelere karşı bir koz olarak da kullanılabilecektir. Nano gücü kullanarak enerji ve kıymetli maden türlerini sınırsız hale getirenler henüz getiremeyenlerle arayı kapatılması imkansız gözüken biçimde açacaklardır. Keza militer açıdan da.

Birleşmiş Milletler'den gelen bir ikaz raporu bilimin gelecek yirmi beş yıl içinde hiç olmadığı kadar hızlanacağına işaret etmektedir. Gelişme, nükleer savaş riskinin 1945'lerde olduğundan çok daha artacağını, böyle bir savaş sonrasında dünyanın dengesinin yüksek ölçüde bozulacağının sinyallerini vermektedir.

Tahminlere göre 2015 yılında toplam Nano-teknoloji pazarı 1 Trilyon dolara ulaşacaktır. Hal böyle olunca üniversiteler, firmalar ve yatırımcılar Nano-teknoloji patentleri almak için büyük uğraşlar vermekteler. Sadece 2003 yılında 8 binden fazla nano-teknoloji patenti alınmıştır.

IBM, Canon, Micron ve 3M firmaları en çok patent alan firmalardır. Nano-teknoloji patentleri konusundaki bu trend, daha önce ortaya çıkan Biyo-
teknoloji'nin ilk zamanlarına benzemektedir.. Bu da yakın gelecekte tam bir Nano-teknoloji patlaması yaşanacağının işareti sayılmakta.

Nano-boyutta fabrikasyon yetisi çok yakın zamanda endüstri toplumunu tamamen değiştirecektir? New York Nano-teknoloji araştırma yöneticisi Chris Phoenix'in yürüttüğü bir çalışma, nano-fabrikasyon sisteminin endüstriyel makine parçalarını moleküler düzeye indireceğini ortaya koymuştur. Özel atomların kimya ve fizik mekaniklerinin birleşimi ile bu moleküler parçalar seri üretime geçebilecektir.

Acıkmayan, yorulmayan, uyumayan, korkmayan, kuralları unutmayan, sağlık sigortası ve fazla mesai istemeyen robotlar projesi ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) tarafından başlatılmış durumdadır. Yetkililer bu robotların insanlardan daha iyi iş çıkaracağında da hemfikirler.

Amerika Birleşik Devletleri, "Geleceğin Savaş Sistemleri" adını verdiği, tarihin en büyük askeri gelişimi için 127 milyar dolar bütçe ayırmış durumdadır. Savunma bütçesine "sıkıştırılan" bu çalışmalar, yeni nesil askerlerin yüzde yirmisini 2010 yılında aktif hale getirecektir. Proje yetkilileri robot askerlerin düşüneceğini, göreceğini ve modelleri geliştikçe de insansı tepki gösterecekleri iddiasındalar. Kuşkusuz zekâları geliştikçe özerklikleri de artacak.

Elli yıl önce hayalini bile kuramadığımız cep telefonları şimdi nasıl hayatın vazgeçilmezleri arasında yer alıyorsa, yakın gelecekte de nano makineler hayatımızı çok daha kesin komutlarla idare etmeye başlayacaktır. Cep telefonlarının yanlış kullanımı, sosyal etkileri, kötüye kullanımları ve ekonomik performanslarından çektiklerimiz-getirdiği yenilik ve faydayı inkar etmeden-düşünüldüğünde, yepyeni bir dünya iddiasındaki nano-teknolojinin getirdikleriyle yüzleşmekte çok daha temkinli davranmamız gerekmektedir. En büyük dez-avantaj, olası sonuçları hakkındaki devasa bilgisizliğimizdir.

Mikro fizyon silahları da ürtkütücü kıyamet senaryolarının bir başka sahnesidir... Nano-teknoloji, genetik ve nükleer ilerleme, ülkeleri yeni nesil silahların üretimi yolunda tetiklemektedir.

Artık gelecek için planlanan silahlar bilim adamlarının ve askeri yetkililerin hayal güçlerinin ötesinde, hükümetin ve ticari araştırma laboratuarlarının arenasındadır. Yeni teknolojilerle silahlanma sürecinde atomlarla kontrol edilen minyatür silahların imalatına kapı açılmaya başlandığı da bilinmektedir. Nano silahlar diğer silahlara göre çok küçük olacaktır. Ama etkileri en kalıplı silahların dahi ötesindedir. Yalnız yaratacağı yıkım açısından değil, lojistik, yenileme ve sağlamlık açısından da.

Mikro fizyon nükleer silahlanma minyatür savaş başlıkları üretme yolunda büyük aşamalar kaydetmektedir. Tüm bu uğraşların ve büyük bütçeler ayrılan çalışmaların insanlık ya da çevre yararına olmadığı aşikardır.
Freeman Dyson, "Trinity'den Sonraki Günler" isimli dosyasında, bilimsel fikirlerin bizi nasıl nükleer bir uçurumun eşiğine getirdiğinin altını çiziyordu: "Nükleer silahların ışıltısını görebiliyorum, onlara bir bilim adamı olarak karşı çıkabilmeniz imkânsız. Yıldızları ışıklandıran o enerjiyi ellerinizin arasında hissedebiliyor olmanız, onu kendi emirlerinizle hareket ettirebiliyor olmanız müthiş. O mucizeyi gerçekleştirmek, gökyüzüne milyon tonlarca taş sıçratmak ve içinizde o sınırsız gücü hissetmek çok müthiş. İşte neden olduğumuz tüm bu felaketler, insanın kendi aklının neler yapabileceğini gördüğünde içine düştüğü kibrin eseri."
Fakat güçlü tarihsel örneklere bakarsak, bilginin kontrolsüzce gelişimi sürerse kendimizi ne büyük tehlikeye atabileceğimizi de kolaylıkla görebiliriz.

Atomlardan meydana getirilen nano-teknolojik silahların gücünün ne büyük etkisi olduğu, 3,787,319 millik bir alandaki her canlıyı yok edebileceği anlaşıldığında ortaya çıkmıştır.

Teknolojik yenilikler sanki biz onu geliştirmiyoruz da canlı bir organizma gibi kendisi büyüyormuş izlenimi veriyor insanlara... Ürkütücüdür.. İkinci plana itiliyor gibiyiz. Yakın gelecekte atomlar hayatımızı şekillendirmenin ötesinde, bizi bir casus gibi izlemeye başlayacaktır. "Gibi" sözcüğü "kadar olmasa da" anlamında değil "onlardan çok daha iyi" bağlamındadır!

Konunun yapıtaşlarından olan alıcılar ve iletişim verileri içeren toz kadar nano-cihazların gelişimi inanılmaz "boyutlardadır". Alıcılar Aspirin büyüklüğünün oldukça altına inmiş durumdadır ve zaman içinde kum tanesi ölçeğine ulaşması hedeflenmektedir.

Ancak alıcılar insanların uzaktan izlenmesini sağlarken, öte yandan uzaktan kontrol edilmeyi de etkin hale getirebilirler. Bu teknolojiye ulaşmak için sürdürülen emek onlarca yıl öncesine uzanmaktadır.

Hayvanlar üzerinde yapılan deneylerin ardından ilk insanlı deney Vietnam askerlerine uygulanmıştır. Denek olarak seçilen ilk tutuklu askere doktorlar tarafından sistematik elektro şok uygulandı. Bir hafta içinde askerde kişilik değişiklikleri gözlemlenmeye başlandı. Psikologlar, bu kişilik bozukluklarının nedeninin askerin içinde bulunduğu ortamdan hoşnutsuzluk ve korkudan kaynaklandığını düşündüler. Amaç askerin sert ideolojik fikirlerini değiştirmek, ona uygulanan elektro şoklarla düşüncelerini kontrol etmekti.

Denekler komünist görüşteki esir Vietnam askerlerinden seçiliyordu. Deneyin uygulandığı ilk asker altmış elektro şokun ardından öldü. Yine de durum, doktorların insanlar üzerinde deney yapmalarını engellemedi. Üç hafta sonunda askerlerin sonuncusu da öldü. Bunun üzerine doktorlar ve hükümet ajanları eşyalarını toplayıp evlerine döndüler. Eksik olan-insanlıktan uzak olmalarının dışında-psikiyatrik teknolojinin henüz gelişmemiş olmasıydı.

Bu örnek akıl kontrolü ile ilgili ilk ve sonuçsuz deneylerden biridir. CIA bu deneyin ardından çalışmalarını sürdürmeye devam etti ve bu kez çalışmalara psikiyatristlerle psikologlar da katıldı.

Bu kez 1960'larda hayvanlara uygulanan, beyne elektrot yerleştirme yönteminin denenmesine karar verildi. 1960'larda beyinlerine elektrot yerleştirilen şempanzeler radyo sinyalleri ile dışarıdan yönlendirilerek ölümüne kavga ettiriliyor, nihayetinde birbirlerini öldürüyorlardı. Vietnam bu uygulamanın insanlarda da geçerli olabileceğini kanıtlayacak çok elverişli bir ortam olarak görülmüştü.

Nörologların da katıldığı araştırma seçilen Vietnamlı askerler üzerinde gizlice başlatıldı... Her birine anestezi uygulandıktan sonra kafataslarına elektrotlar yerleştirildi. Tutuklular anesteziden çıkınca kişilik uzmanları çalışmaya başladı. Her tutuklunun eline bıçaklar verildi, kontrol düğmelerine basıldı ve kişilik uzmanları askerleri şiddete yönlendirmeye çalıştı. Fakat hiçbir sonuç elde edilemedi. Uzmanlar tüm çabaların boşa çıktığını görünce yeniden Washington'a döndüler. Onlar Washington yolundayken tutuklu denekler yakılarak öldürüldü!

Yıllar önce benzer araştırmalarla başlayan akıl kontrolü, bugün nano-teknolojinin üstün yenilikleriyle (!) farklı bir aşamadadır. Siber akıl kontrolü inanılmaz ama gerçek olma yolundaki bilim kurgu öykülerinden birisidir. Sibernetik akıl kontrolünün diğer alanı insanın beynini bilgisayara indirmektir!

Nano-teknolojik akıl kontrolü ile uluslar, savaşlar için farklı savunma yöntemleri geliştirme çabasındalar. Bu yöntemlerden biri karşı tarafın savaşçılarını uzaktan beyin kontrolü ile tasfiye etmekten geçiyor. Kuşkusuz yalnız kendine değil savunduğu ülkesine zarar vermekte amaçlardan biri.
Saç telinden çok daha ince nano-kabloların bağlı olduğu bir tüpün beyne yerleştirilmesi benzer bir kıyamet senaryosunu görmemizi mümkün kılacak. Bu incecik nano tellerin üretim ve daha da incesine ulaşma çalışmaları devam etmektedir. Böylece nano-tellerin bağlı olduğu tüp kafatasına nano-beyin olarak yerleştirilecek ve ince teller de sinir hücrelerini yani psikolojisini kontrol etmek için sinyaller gönderecek.

5 Temmuz 2005 tarihinde yayınlanan yazı bu ince nano-tellerin üretimi için yeşil ışık yakıldığını haber vermektedir. Nano-kablolar vücudun her yerine yerleştirilebilecektir.

Kablolar dışarıdan bir bilgisayar tarafından kontrol edilebildiği gibi kendileri de sinyal gönderebilecek yetidedir. Bilgisayardan gelen sinyaller doğrultusunda beyin yetkilendirecek, insanı yapması ve yapmaması gereken konularda yönlendirecektir. Nano-nöro-bilgisayar beyne bir takım resimler, sesler, objeler ileterek ona programlar yükleyebilecektir.

Gerçekte teknoloji beyindeki bu kontrolle vücuttaki hastalıkların teşhisi umut edilerek geliştirilmişti... Şimdi insani özgürlükleri tamamen yok ederek, istekler, duygular, sevinçler ve üzüntüler nano-bilgisayarlar tarafından kontrol edilecektir. Kablolu insan bir ölüm makinesine dönüşecektir. Bilim insanlarının niyetleri ne olursa olsun "işin kontrolden çıktığı bir nokta" her zaman olmuştur ve olacak gibi de gözükmektedir.

Fütüristlerin sınırsız hayal güçlerini dahi zorlayan bir perspektif; insanların hayatlarının oturdukları mahallenin polis karakolundaki merkezden bilgisayar eliyle kontrol edilebileceğini, isteklerinin, tutkularının ve davranışlarının resmi görevliler tarafından kilitlenebileceğini bile öngörmektedir. İş, George Orwell'i ve "1984"ünü çoktan aşmıştır.

Müstakbel cüceler imparatorluğunun cebindeki "hediyelerin" her zaman sevinç uyandıracağı şüphelidir. Nano yapıların tüm kullanım imkanları "netameli" alanlara hitap etmektedir ve sermaye zihninin uzantısı olarak ilk andan "son ana" kadar öncelikle insanı muhatap almaktadır. Ne kadar çok insana ulaşırsa o kadar katmerli kaynak yaratacak olan Nano buluşlar ve çözümler aynı zamanda anti insan riskler taşımaktadır.
Bu kestirme çoğu zaman olası zararların işin başında düşünülmesini engellemekle birlikte aynı zamanlamayla bu yaraların yamanması yolunda girişimleri de beraberinde sürükleyecektir. Bu da bir ekonomik artı demektir!
Nano-teknoloji şu an için elbette tartışmalı bir alandır ve böyle olması doğaldır. Her genç bilim dalında olduğu gibi bu kulvarda da ciddi hatalar yapılacaktır ve bu hatalara baştan set çekilmesi açıkladığımız bir çok nedenden dolayı zordur.
Bir ilim dalının gençliği de eski zamanlarla kıyaslanmamalıdır.. Günümüzde tüm bilimsel buluşlar önceki zamanlara kıyasla çok daha kısa sürede gelişmektedir. Tahminler içinde bulunduğumuz yüzyılın bu vektörlerde bir rekora imza atacağı iddiasındadır. Sonuç olarak nano-teknoloji bu satırların okurlarının hayat süresi içinde yaşamlarına girecektir.

Kesin bulgular için deney yapmak bilimseldir ve tekrarlanan deneylerle sabit keşifler yaratılır. Tekrarlanan deneyler bir çok yanılgıyla yüzleşmek demektir. Esasen bilimin yolu da budur? Ateşin keşfinden beri elini yakan insanlar bilimin ilerlemesine ön ayak olmuşlardır. Ancak burada bir fark bulunmaktadır. Kavranabildiği kadarıyla nano teknolojinin getirdikleri şimdiye değin yapılan buluşların hepsinden daha kapsamlı ve güçlüdür. Anlattığımız gibi insanlığı bu ana kadar temel kabul ettiği tüm sistemleri Tsünami etkisine uğratacak hem derinlemesine hem de kapsamasına etkilere sahiptir.
Bağlı olarak ilk ateşten elini yakan insan gibi bir kişiyle sınırlı olmayacak insanoğlunun tümünün "elini yakabilecektir"? Nano bilim büyük olduğu kadar kapsamlı hatalara müsait bir ortam yaratmak konusunda emsallerinden ayrılmaktadır. Klonlama ve kök hücre gibi insanlığı ölümden uzaklaştıran uygulamaların tehlikeleri dahi "tekil" hedefler oluştururken Nano kitlesel tehdit içermektedir.
Şu gerçektir? Nano-teknoloji insanlık için sağlam ve faydalı kapılar açacaktır.. Ama bu kapıların ardında hangi hayaletin siluetinin bulunduğunu bugünden bilmemiz imkansızdır.

Belki de yüksek kapitalizmin iteklediği ahlak özürlü pozitif bilimin yüklendiği kapıları açmak konusunda daha temkinli davranmak gerekmektedir.
İyi Bilgi

سوال خود را دگر باره تکرار می کنم: نسبت ایران با مولانا چیست؟

انصاف این است که هیچ.

مولانا ایرانی نیست. چنان که رودکی و نظامی و بیدل دهلوی و صدها چهره درخشان ادبیات فارسی نیز ایرانی نیستند و تنها جرم مولانا اینست که یکبار از ایران گذشته است، البته در این داستان نیز تردیدهایی وجود دارد و بسیاری از محققان در مورد دیدار وی با عطار در نیشابور تردید کرده و آن را افسانه ای بیش ندانسته اند.

ممکن است آقایان فارسی سرایی مولانا را بهانه ای برای ایرانی بودن او بدانند اما میدانیم که لزوما هر فارسی ایرانی نیست اگر چه به زعم آقایان هر فارسی و لو افغانی و تاجیکی، ایرانی است و هر غیر فارسی حتی اگر هزاران سال نیز در ایران زیسته باشد ایرانی نیست. بلی متاسفانه این عین واقعیت است و حضرات ایران را مساوی فارس تعریف می کنند و سخن ابن خلدون را از یاد برده اند که «و فی الکتب ان ارض ایران هی ارض الترک …فاما علماء الفرس و نسابتهم فیابون من هذا کله ابن خلدون ق ۱ج ۲ص ۱۵۴ ؛ کتابها میگویند که ایران سرزمین ترکان است اما تاریخنگاران و نسب شناسان فارس آن را به کلی انکار می کنند»

باری محل تولد مولانا افغانستان و محل رشد و زندگی مولانا نیز تورکیه است. مولانا نیزدر سایه فرهنگ شرقی که در سایه امپراطوران بزرگ و غیر نژاد پرست تورک به وجود آمده بود بالیده است. آری درست است، مولانا هیچ گاه مجبور نشد به خاطر اینکه در قلمرو امپراطوران تورک زندگی می کند شعر تورکی بگوید. چنانکه حافظ و سنائی و سعدی نیز مجبور نشدند به یک زبان پیشنهادی و یا اجباری دیگر تن بدهند و زبان ادبیات خود را خودشان انتخاب کردند. آری درست است امپراطوران تورک، مثل پهلوی های فارس گرا دستور ندادند کتابهایی را که به غیر از زبان آنان بود آتش بزنند.

امپراطوران تورک دستور ندادند که همه به تورکی بنویسند ، چیزی که ما امروزه شاهد آن هستیم و در مطبوعات شهری مثل قم ما حق نوشتن یک سطر به زبان تورکی را نداریم و اداره فخیمه ارشاد به شکل مکتوب این مسئله را گوشزد کرده است.

آری مولانا در فضایی چنین آرام و در سایه امپراطورانی با چنان سعه صدر، زیست و سرود و آفرید.

و تورکان هیچ گاه مثل محمود افشار نسرودند:
باید آثاری که بر جا مانده از تورانیان
گردد از این کشور و ملت به یکجا ریشه کن
“گفتار ادبی، کتاب دوم (اشعار و سفرنامه) محمود افشار، ص “۱۱۵

مسئله دیگر اما ملیت مولانا است. ملیت مولانا شاید به زعم بعضی ها چنان روشن نباشد اما میدانیم که مولانا اشعار بسیار کمی به زبان تورکی دارد. مولانا در تورکیه زیسته است لاجرم اگر او غیر تورک بود باید اشعار تورکی او به زبان تورکی عثمانی می بود اما این اشعار به زبان تورکی خراسانی هستند و نشان میدهد که مولانا یک شاعر تورکزاد بوده است که زبان تورکی را در مسقط الراس خود آموخته است و آثار تورکی به جای مانده از او نیز نه به تورکی عثمانی بلکه به تورکی خراسانی است.

از جمله این اشعار:
«هم سن قوپوز چالارسن، هم من چاخیر ایچرمن»

که شناسه “من” در ایچرمن متعلق به تورکی خراسانی است.

و فارسی گویی مولانا نیز حاصل درخشش شعر فارسی در عرفان است و نگارنده قبلا در جوابیه ای به آقای منصور کوشان با عنوان ” روشنفکران نارس تهران” که همچنان از سوی ایشان بی پاسخ مانده است به این مسئله پرداخته ام که عینا در اینجا نیز نقل می کنم:
«فارسی گویی تورکان ریشه در نهادینه شدن این زبان در دوران سامانیان باحمایت خلفای عباسی است و البته علت دیگری هم دارد که بد نیست حضرات روشنفکر که بارها و بارها از عدم موفقیت شعر معاصر فارسی در جهان معاصر نالیده‌اند بدانند و آن اینکه زبان فارسی به جهت سیستم ساده خود و نیز وام گرفتن واژه‌های قافیه‌ای از زبان عربی پتانسیل خوبی در شعر کلاسیک داشت.

چرا که کلمات عربی که در شعر عنوان قافیه به کار گرفته شد‌ه‌اند عملا در شعر عربی به این سادگی قافیه نمی‌افتند چرا که شاعر عرب علاوه بر کلمه باید جمله را نیز در نظر داشته باشد و مجرور بودن، مکسوربودن ، منصوب بودن کلمه نیز در قافیه نقش دارد. در شعر تورکی نیز به جهت عدم وجود صائت‌های بلند در زبان تورکی و مبنا بودن این صائتها در شعر عروضی عملا مشکلاتی برای شعرا پیش می‌امد. اگر چه تورکان در نهایت به وزن عروضی عربی تن دادند لیکن هنوز هم استفاده از کلمات عربی و فارسی (به جهت اجبار شاعر دراستفاده از صائتهای بلند) در شعر امثال فضولی مخاطب تورک را می رنجاند و اصولا زبان تورکی زبانی است سره‌منش.

چرا که نگارنده که هم کلاسیکهای تورکی را میخوانم هم کلاسیکهای فارسی را حتی قبل از وقوع خود آگاهی جانسوز در جان خویش که سبب شد به هویت خود بازگردم یک بار نیز این اتفاق نیفتاد که سنائی یا خاقانی یا حافظ را به جهت استفاده از واژگان عربی یا تورکی در پیش خود سرزنش کنم چرا که زبان فارسی با این لغات بیگانه از خویش عجین شده است و بدون آنها هستی خود را از دست می‌دهد چنان که شعر کلاسیک فارسی بدون بهره‌گیری از وزن عربی هرگز هستی نمی‌یافت اما به کرات فضولی، عاکف ارسوی، صابر و دیگر شاعران تورک را به جهت بهره‌گیری از کلمات غیر تورکی سرزنش کرده‌ام و اشخاص بسیاری را دیده‌ام که بابنده هم عقیده بوده‌اند چرا که این واژه‌ها عملا از زیبائی شعر تورکی می‌کاهند. باری این زبان غنی فارسی که حضرات هنوز هم از ستایش غنای آن! دست برنداشته‌اند تنها در یک دوره و در شعر کلاسیک (که هم وزن آن عربی است و هم بیش از نیمی از کلمات آن و هم اندیشه اسلامی در آن موج می‌زند) درخشیده است که ما نیز البته به آن ارج می‌نهیم و تورکان خود سهم بسیار بزرگی در این درخشش داشته‌اند.

اما بعدها بخصوص در عرصه رمان و شعر نو از قافله باز ماند و شگفتا که باز شهریار تورک بود که اینچنین زیبا به تبیین این واقعه پرداخت:
عرفان به داد فارسی ما رسیده است/ ور نه به شعر وصف زمین میخوریم از او. » ([1] www.yenises.or…)

و طبیعی است که به صرف فارسی سرایی بزرگانی چون مولانا، بیدل، صائب، شهریار، شاملو، حسین منزوی یا مفتون امینی نمیتوان آنها را فارس نامید. یا مثلا بیدل یا نظامی یا مهستی گنجوی را ایرانی نامید.

و اینها هیچ کدام فارس و بعضا ایرانی نیستند وتنها به تعبیر خواجه شیراز «ترکان پارسی گوی » هستند”:
ترکان پارسی گوی بخشندگان عمرند / ساقی بده بشارت رندان پارسا را
نوع برخورد ایران و تورکیه با مولانا

اگر از سر انصاف و عدل به این مسئله نگاه کنیم باید به تورکها احسنت بگوییم و از آنان ممنون باشیم که مولانا را چنین با عظمت به دنیا معرفی می کنند. نگاهی به لیست کتابهای مولوی پژوهی نشان میدهد که ایرانیها و علی الخصوص فارسها تقریبا کار بخصوصی در مورد مولانا انجام نداده اند و تنها به فارسی ستایی ورجز خوانی های از جنس “من آنم که رستم بود پهلوان” پرداخته اند. در صورتی که تورکیه با اینکه مولانا یک شاعر فارسی گو (و البته نه فارس) محسوب میشود در حفظ آثار مولانا و همچنین ترجمه و تحقیق اشعار او کارهای بسیاری انجام داده است و شاید تنها کارهای مولوی پژوهی روانشاد گولپینارلی که در ایران توسط دکتر توفیق ه. سبحانی تبریزی ترجمه میشود با کل پژوهشهای صورت گرفته در ایران برابری کرده و بلکه سنگینی کند. و نیز بسیاری از ترجمه های مولانا از جمله ترجمه چند سال پیش به زبان یونانی از روی ترجمه های تورکی انجام گرفت. شما اگر قدر مولانا را میدانید چرا رجز میخوانید؟ پزوهش کنید بنویسید، یادمان برپا کنید. چرا به زمین و زمان فحش می دهید؟

گفتم که تورکها با سعی تمام به حفظ میراث مولانا همت گمارده اند و هیچ گاه نگفته اند که این شاعر به زبانی غیر از زبان ما شعر سروده است اما در ایران تا آنجا که توانسته اند به محو و بایکوت آثار تورکی دست یازیده اند. بارها از امحاء آثار تورکی در ایران سخن رفته است و حتی استاد دکتر صدیق می گفت: نسخه خطی دیوان تورکی غریبی و تذکره مجالس شعرای روم از همین شاعر را در گونی های یافته است که در کتابخانه مجلس جزء کتابهای بی ارزش شمرده شده بود و به احتمال قرار بود از کتابخانه خارج و از بین بروند.

قضا را هشت بیت از ابیات تورکی مولانا در همین تذکره غریبی موجود است:
اولدورور سردفتر کل علوم
سیرر گفتاریندا عاجیزدیر فهوم

***

اولا ر کی بنده خاص خدادیر
محب خاندان موصطفادیر
حقیقت کعبه سی نین قبله گاهی
امام و پیشوامیز مورتضادیر

*

دینمه، گؤزت، باخما چالیر قونما کئچ
رند جهان اول، یورو توخونما، کئچ
(دیوان غریبی و ذکره مجالس شعرای روم صص ۱۹۸-۲۰۰)

باری باور کردن این مسائل یعنی امحای آثار ترکی در ایران برای من بسیار مشکل بود. اما وقتی شعر محمود افشاریزدی را دیدم تمام تردیدهای من از بین رفت. میدانیم که رتق و فتق بسیاری از گنجینه های خطی ایران به ایرج افشار و دوستان او سپرده شده است. ایرج افشار پسر محمود افشار یزدی است که به عقاید پدرش پایبند مانده است.

و پدر او سروده است:
باید آثاری که بر جا مانده از تورانیان
گردد از این کشور و ملت به یکجا ریشه کن
(گفتار ادبی، کتاب دوم) (اشعار و سفرنامه) محمود افشار، ص ۱۱۵

به نظر شما با این عقیده که صریحا بیان شده است، اعتمادی به ایرج افشار هست؟ و اگر آقای افشار در فرصتی مناسب نسخه های تورکی را که به هر دلیل ثبت نشده اند یا تازه پیدا شده و یا اخیرا خریداری شده اند امحا نخواهد کرد؟ آیا با توجه به عقاید آقای افشار و پدرش چنین صحنه ای دور از تصور است که در حیاط پشت و خلوت یک کتابخانه خطی دهها نسخه خطی تورکی در آتش میسوزند و آقای افشار با لذت و کیفوری تمام شعر پدرش را زمزمه می کند؟

اما به هر تقدیر تورکها این کار را با مولانا نکردند و میراث مولانا را چون هدیه ای مقدس به نسلهای دیگر سپردند و حرمت مزار او را نگهداشتند و اکنون نیز او را در جهان چنانکه شایسته بزرگی چون مولاناست معرفی میکنند. این مسئله جای هیچ گونه نگرانی ندارد بلکه باید از تورکهای تورکیه به خاطر این کار ارزنده و غیر نژاد پرستانه آنان تشکر کنیم و به جای جار و جنجال به حکیم هیدجی و به تیلیم خان ساوه ای و به شهریار و دهها شاعر تورکی که شهرت آنان از مرزها فراتر رفته است بیندیشیم، مطمئن باشید که اگر شما بتوانید حکیم هیدجی را در جهان معرفی کنید تورکها نخواهند گفت که ایران از حکیم هیدجی تورک زبان سوء استفاده می کند.

“اكبر اعلمي”، نماينده مردم تبريز در مجلس شوراي اسلامي در گفتگو با ميراث‌خبر تمامي اقدام‌هاي انجام گرفته براي جلوگيري از تخريب و استيفاي حق ارگ‌عليشاه را بي نتيجه خواند و افزود:«همچنان منتظر حضور 5 وزير در صحن علني مجلس براي پاسخگويي به وضعيت ارگ عليشاه هستيم.»

آخرين اقدام اعلمي براي استيفاي حق ارگ عليشاه شكايت از رئيس سازمان ميراث فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري و مسئولان مصلاي امام‌ تبريز به اصل 90 مجلس شوراي اسلامي است كه تا امروز نتيجه‌اي دربر نداشته‌است.

وي ارگ عليشاه را مظهر مقاومت وايستادگي تبريز و يادآوربخشي از تاريخ آذربايجان و ايران دانست .

اعلمي در طول دو دوره نمايندگي خود در مجلس شوراي اسلامي براي بررسي وضعيت ارگ عليشاه وزير فرهنگ دولت “محمد خاتمي”، رئيس جمهوري پيشين و پنج وزير دولت احمد‌ي‌نژاد، رئيس جمهوري را به مجلس فراخواند.

از ميان اين وزرا تنها وزير فرهنگ خاتمي به مجلس آمد و به سوالات اعلمي پاسخ داد هرچند هيچ تغييري در وضعيت ارگ‌عليشاه بوجود نيامد و امروزه ارگ عليشاه همچنان منتظر پنج وزير عضو شوراي عالي ميراث فرهنگي كشور است براي باز پس گرفتن حق خود است.

پس از ساخته شدن مصلاي تبريز امكان ديدار ارگ براي گردشگران داخلي و خارجي از دست رفت.

اعلمي در دادخواست خود خواستار مجازات متخلفان و همچنين فراهم آوردن تمهيدات براي بازديد راحت گردشگران از ارگ عليشاه است.

علاوه بر شكايت‌هاي اعلمي از سازمان ميراث فرهنگي و مسئولان مصلاي تبريز، سازمان ميراث فرهنگي نيز در زمان دولت خاتمي به دليل تخريب ارگ عليشاه و نقض قوانين ميراث فرهنگي از مسئولان مصلا شكايت كرد كه تا به امروز هيچ روزنه‌اي اميدواركننده‌اي را در پي نداشته‌‌است.

اعلمي درعين حال تكيه بر مراجع قضايي براي رسيدگي به وضعيت ارگ عليشاه را بي نتيجه خواند و به CHN گفت:« آقاي مشايي، رئيس كنوني سازمان ميراث فرهنگي تمايلي براي روش شدن وضيعت ارگ عليشاه و مجازات مخالفان ندارد. »

اعلمي تاكيد كرد كه همچنان منتظر پاسخ وزراي دولت احمدي‌نژاد به افكار عمومي و رسيدگي كميسيون اصل 90 مجلس شوراي اسلامي به اين وضعيت است.

وي در عين حال تاكيد كرد:«در صورتي كه شكايت از طريق مراجع قانوني نتيجه بخش نباشد با توجه به عضويت ايران در كميسيون‌هاي مختلف مرتب با حفاظت ازميراث فرهنگي از مراجع قانوني خارج از كشور كمك مي‌گيريم.»chn

مسعود بارزاني در گفتگوي خود با يک تلويزيون عربي مطالبي گفت که خلاصه اش تهديد عراق به جنگ داخلي ميباشد.بافت جمعيتي کرکوک که يکي از شهرهاي ترکمن نشين عراق ميباشد طي ساليان گذشته با کارشکنيهاي مقامات کرد و همکاريهاي آمريکا به هم خورده است. آتش زدن سازمان ثبت احوال کرکوک توسط کردها٫ چاپ پاسپورت با تابعيت کرد کرکوک! در اروپا براي کردهاي ترکيه٫ سوريه و عراق براي بازگشت به کرکوک و نيز ايجاد محيط رعب و وحشت توسط نيروهاي پليس که اکثرا از کردها انتخاب شده اند کرکوک را تبديل به بمبي ساعتي نموده است.قانون اساسي عراق که در آن امتيازات فوق العاده اي به کردها داده شده است حاصل تباني آمريکا و متحدانش با کردها قبل از حمله به عراق ميباشد. يکي از بندهايي که به نفع کردها گنجانده شده است ماده ۱۴۰ است که سرنوشت کرکوک را براي پيوستن به کردستان از طريق رفراندوم ميباشد. اين ماده پس از سالها برنامه ريزي و اقدامات تغيير بافت جمعيتي کرکوک توسط کردها و متفقانشان به يکي از ماده هاي مهم قانون اساسي عراق تبديل شده است.

در اين ميان شايعه هايي نيز وجود دارند که حکايت از تباني برخي از نمايندگان ترکمن کرکوک با کردها دارند. تني چند از نمايندگان ترکمن ققول مساعدت به بارزاني داده اند و حتي در جلساتي راجع به دشواريهاي بعد از الحاق بحثهايي انجام داده اند. اين نمايندگان که هر يک به عنوان شريک فروش کرکوک عمل ميکنند در حال آماده سازي اذهان عمومي ترکمنها براي قبول تسلط کردها هستند.ترکمنها که قرباني توطئه ها و نيز سهل انگاريهاي خود شده اند در حال حاضر در شرايط بحراني به سر ميبرند. بمبگذاريها و ترورهاي هدفدار در مناطق ترکمن نشين٫ اقدامي براي فراري دادن صاحبان اصلي کرکوک و جلوگيري از بازگشت مهاجران ترکمن کرکوک از زمان صدام و پس از حمله نيروهاي چندجانبه به عراق ميباشد. در حال حاضر دولت عراق در حال پرداختن خسارتهاي کلان به کردهاي مهاجر ميباشد ولي ترکمنها و عربها از شانس برخورداري از بودجه دولتي بهره اي نميبرند. دولت نوري المالکي براي حفظ قدرت در تلاش است تا با کردها معامله کند تا ناامني سراسري به وقوع نپيوندد. تهديد اخير بارزاني نيز در جهت گوشزد کردن همين موضوع ميباشد. تهديد به تجزيه عراق با در نظر گرفتن نقشه روي ميز در اسرائيل و آمريکا از علل نرمش دولت مرکزي در مقابل کردها ميباشد. البته در آينده اي نه چندان دور شاهد اعطاي حقوق بيشتر به اعراب سني نيز خواهيم بود تا جلوي تشکيل يک دولت با اکثريت شيعه گرفته شود.

اين انفجار در رسانه‌هاي تركيه بازتاب وسيعي داشت و از آن به عنوان “قتل عام تركمن‌هاي عراق” ياد كرده‌اند.

به گزارش خبرگزاري آناتولي، دولت آنكارا دو فروند هواپيماي آمبولانس براي انتقال مجروحان انفجار روز گذشته به منطقه اعزام كرد.

آناتولي يادآور شده است در عمليات انتحاري در منطقه ارمرلي از شهر طوزخورماتو، بنا بر آخرين اطلاعات رسيده، حداقل ‪ ۱۳۰‬تن كشته شده‌اند كه نزديك به تمامي آنان را تركمن‌ها تشكيل مي‌دهند.کرکوک

پیام صوتی 50 دقیقه ای رهبر گروه خودخوانده "دولت اسلامی عراق" در یک وب سایت اسلامگرا منتشر شده که معمولا بیانیه های گروه القاعده را منتشر می کند.این برای اولین بار است که این گروه ایران را علنا مورد تهدید قرار می دهد. پیش از این برخی رهبران القاعده نیز حملات لفظی متوجه ایران که جمعیت آن عمدتا شیعه است کرده بودند.ابوعمر البغدادی در پیام خود گفته است که این تصمیم گروه "دولت اسلامی عراق" به علت حمایت های ایران از شیعیان عراق گرفته شده است. وی ایران را متهم کرده که در آتش زدن مساجد مربوط به سنی مذهب های عراق و کشتن رهبران سنی دخالت دارد.رهبر گروه مرتبط با القاعده ادعا کرده که گروهش چهار سال است که آماده چنین جنگی است.گروه "دولت اسلامی عراق" پیش از این مسئولیت کشتن افسران پلیس عراقی و حمله به ایستگاه های بازرسی عراقی و آمریکایی را به عهده گرفته است.در ماه مه وزارت کشور عراق اعلام کرد که رهبر این گروه در حمله ای کشته شده است اما این خبر از سوی گروه "دولت اسلامی عراق" رد شد.ابوعمر البغدادی در پیام صوتی خود گفته است که سازمان ها و نهادهای مالی که در عراق با ایران ارتباط دارند، مشمول این هشدار می شوند.وی به جمهوری اسلامی دو ماه برای توقف آنچه وی دخالت ایران در مسایل داخلی عراق خوانده، فرصت داده است.

حضور نظامی آمریکا در خاک عراق باعث بروز ناآرامی هایی در این کشور شده و گروه هایی مرتبط با القاعده به جنگ و نبرد علیه نیروهای خارجی مشغولند.آمریکا ایران را به دست داشتن در ناآرامی ها در عراق متهم کرده و می گوید که جمهوری اسلامی در کشتن سربازان خارجی نقش دارد، اتهامی که از سوی ایران رد می شود.نوری المالکی، نخست وزیر عراق ماه گذشته هشدار داده بود که بنیادگرایان وابسته به القاعده در عراق سرگرم فعالیت های تخریبی گسترده ای برای بی ثباتی در کشورهای همسایه هستند.

آقای مزدک بامدادان سلسله مقالاتی با عنوان “زبان مادری و کیستی ملی” در سایت ایران امروز منتشر کرده است که شایسته بررسی دقیق است. این مقالات نکات ارزشمندی دارد که باید آنها را ستود ولی نقایصی عمده دارد که نیازمند موشکافی بیشترند. مقاله اول با عنوان ” ۱. فروپاشی از درون، جایگزینی برای جنگ رودَررو ” به درستی به اهمیت مساله ملی در ایران (که آن را مساله قومی می نامد و من بعدا به این موضوع بازخواهم گشت) در شرایط امروز منطقه می پردازد ولی مساله را بیشتر واژگونه نشان می دهد تا واقعی. این که گویا هر آنچه در آذربایجان و سایر مناطق سکونت ملیتهای غیر فارس در حال رخ دادن است، نقشه شومی است از جانب امپریالیستها برای مقابله با رژیم اسلامی؟! هرچند نباید از انصاف به دور بود که نگاه مزدک بامدادان منصفانه تر از برخی دو آتشه های پان ایرانیست است که چشم بسته همه چیز را سیاه و سفید می کنند.

ولی آقای بامدادان باید به برخی پرسشها در این زمینه پاسخ دهد. اگر آمریکا و انگلستان واقعا به دنبال استفاده از اهرم ملیتها در مقابله رژیم ایران هستند چرا رسانه هایی مانند صدای آمریکا، رادیو فردا و رادیو بی بی سی که به طبع باید در جهت اهداف آنها حرکت کنند، کاملا در جهت معکوس حرکت کرده و حتی گزارشهای سازمانهای حقوق بشر مانند عفو بین الملل در خصوص نقض حقوق بشر در آذربایجان را نیز سانسور می کنند و اخبار اعتراضات اخیر آذربایجان بویژه تظاهرات دهها هزار نفری تبریز در سالگرد اول خرداد ماه امسال را کاملا بایکوت کرده اند؟ این چگونه حمایتی از حرکتهای ملی در ایران است که شخص جرج بوش با رضا پهلوی که سمبل حکومت سرکوب اقلیتها در ایران است دیدار می کند و رادیو فردا همچون مبارز راه آزادی با او مصاحبه می کند؟! این کار ساده ایست که شما از حرفهای افراد نه چندان موثری در سیاست آمریکا که در فضای آزاد رسانه ای هرچه می خواهند می توانند بگویند نکاتی را بیابید و آن را به عنوان سیاست آمریکا نشان دهید، این درست همانند برداشت روزنامه کیهان از مقالات روزنامه های معتبر بین المللی است که گویی تمام دنیا به پیروزی سیاستهای ایران و شکست دشمنان اسلام معترف است!

در مقاله دوم ” ۲. آن “سد” و آن “سی سد” ” که چندان مرتبط با موضوع به نظر نمی رسد، به بررسی دو موضوع آب گیری سد سیوند و اکران فیلم سیصد می پردازد که تنها با اشاره ای کوچک می گذرم. بدیهی است که در مورد سد سیوند و یا هر پروژه دیگری باید مساله حفاظت از میراث فرهنگی کاملا بررسی شود ولی مساله این است که آیا همین حساسیتها در مورد سایر تمدنهای کهن مانند تمدن اورارتویی در آذربایجان و شهر سوخته در سیستان و بلوچستان هم وجود دارد؟ آیا برای جلوگیری از تخریب ارگ علیشاه در تبریز نیز به همان اندازه حساسیت وجود دارد؟! اما این که تعداد کسانی که مخالف آب گیری سد سیوند بودند ده برابر امضاهای نامه “کمپین یک میلیون امضا” که برای رسیدن به حقوق برابر زن و مرد بوده است، نشان از خطری دارد که آینده دموکراسی در ایران را تهدید می کند چرا که هنوز در این مملکت ارزش عتیقه جات (آن هم فقط از نوع هخامنشی اش!) برتر از ارزش حقوق شهروندی زنان است که مایه شرمساری است.

اما در مورد فیلم سیصد باید گفت که آنچه مد نظر آقای شاملی (۶) بوده را در این جمله از نوشته شان باید دید: ” وحشیت سپاهیان خشایار شاه در ساختن درختی از کشته شده ها و وحشیت اسپارتها با ساختن دیواری از مرده های سپاه پارسیان به نمایش در می آید. در عین حال کشتن سربازان نیمه جان پارسی با نیزه، به مثابه تیر خلاص امروزین، توسط اسپارتها نیز چندان متمدنانه جلوه نمی کند.” در واقع نویسنده می خواهد این واقعیت را نشان دهد که همه جنگهای قدیم کاملا خشن و غیر انسانی بوده و هیچ استثنایی در این میان نیست و تلاش کمیک آریاپرستان برای مستثنی جلوه دادن تمدنی که برای آنها از حقوق شهروندی نیز مهمتر است، بیشتر مایه آبروریزی آنها در دنیا خواهد شد. گاهی برخی از این باستانگرایان چنان به توصیف پیشرفتهای هخامنشیان و پاک و منزه جلوه دادن آنها از هر گونه بدی و نقصان می پردازند که گویا مدینه فاضله ای در گذشته ای دور بوده است که حتی جهان غرب امروز نیز در حسرت آن می سوزد!

اما مقاله سوم با عنوان ” ۳. زبان مادری، زبان رسمی، زبان سراسری” اگر به تنهایی و بدون نگاه به سایر مقالات بررسی شود، به جز چند نکته منفی در آن همچون تاکید غیر ضروری “من خود نیز بر آنم که زبان مردم این بخش از سرزمین ما ] آذربایجان [ به گردش روزگار از “آذری” به ترکی دگرگونی یافته است،” واقعا نشان از روشن بینی نویسنده دارد که حقوق شهروندی را نه به بند عقاید آسمانی می توان کشید و نه به بند رویاهای تاریخی و نه ادعاهایی مانند حفاظت از تمامیت ارضی کشور.

اما مقاله چهارم ” ۴. ملت سازی، ملت چیست؟” گویا نوشته همان ذهن مدافع حقوق بشر نیست. معلوم نیست آن وجدان مدافع حقوق بشر که می گوید ” اگر که یکپارچگی سرزمینی ایران تنها و تنها در گرو سرکوب حقوق شهروندی مردم آنست، همان به که این دیوار بشکند و تک تک شهروندان (و نه تک تک قبیله‌ها!!!) آزاد شوند،” چرا به یکباره اسیر معانی تاریخی لغات می شود و برای اثبات مدعای خود مبنی بر ملت نبودن آذربایجانی ها، عرب ها، بلوچ ها و … به ادبیات و تاریخ متوسل می شود؟! اصولا حقوق بشر را نمی توان به هیچ زنجیری محدود کرد. اعلامیه جهانی حقوق بشر حق حاکمیت بر سرنوشت خویش را برای تمام انسانها به رسمیت می شناسد و در این میان هیچ عاملی را به عنوان دلیلی برای تبعیض نمی پذیرد مخصوصاً از حيث نژاد، رنگ، جنس، زبان، مذهب، عقيده سياسی يا هر عقيده ديگر و همچنين مليت، وضع اجتماعي، ثروت، ولادت يا هر موقعيت ديگر.

حال سوال من این است که چه کسی گفته است که دموکراسی برای کل یک کشور خوب است ولی برای بخشی از آن کشور مضر است؟! اگر کل مردم یک کشور حق دارند در انتخابات آزاد حاکمیت بر سرنوشت خود را بدست گیرند، چرا بخشی از آن کشور حق ندارند مستقیما بر اداره امور خود حاکم شوند و حاکمان محلی باید با صلاحدید مرکز منصوب شوند؟! آیا آذربایجانیان، بلوچ ها، عربها، ترکمن ها، کردها و … انسانهایی صغیرند که قدرت تشخیص ندارند و اگر قرار باشد خود حاکمانشان را با انتخابات آزاد برگزینند، ممکن است گمراه شوند؟! بازی با کلمات نمی تواند حقوق بشر را مخدوش کند. تلاش شما برای مخفی کردن حق حاکمیت بر سرنوشت ملیتهای ایرانی در پشت بحثهای مربوط به ادبیات و تاریخ به بیراهه رفتن است. اساس و منشاء قدرت حکومت، اراده مردم است و این مردم نه فقط مردم کل یک کشور که هر بخشی از جامعه است و یک دموکراسی واقعی از لایه های روی هم پیجیده ای از دموکراسی های کوچک ساخته می شود که غیر از آن جز دیکتاتوری اکثریت نخواهد بود. این لایه های اجتماعی از فرد شروع شده (آزادیهای فردی) تا خانواده (برابری زن و مرد و حقوق کودکان)، روستا، محله، شهر، استان، ایالت و کل کشور گسترش می یابد.

دموکراسی چیزی جز برگزیدن افرادی برای اداره امور هر جامعه توسط خود همان جامعه نیست. در واقع رابطه حکومت و مردم در تعریف مدرن آن دیگر رابطه ارباب و رعیت نیست بلکه مناصب حکومتی شغلهایی هستند که به صورت موقتی از طرف کارفرما (مردم) به متقاضیان داده می شوند و مردم آنها را استخدام می کند تا وظیفه اندیشیدن و شناختن قابلیتهای جامعه ای که آن را نمایندگی می کنند را انجام داده و راهکارهایی برای اداره بهتر آن جامعه در رقابت با جوامع پیرامونی ارائه دهند. حال وقتی جامعه ایران از موزاییک های متعددی با خصیصه های منحصر به فرد تشکیل شده آیا ضرورت ایجاب نمی کند که هر یک از این موزاییک ها چه آنها را قوم بنامید و چه ملت، یک دولت مختص به خود داشته باشند که زبان اداری و رسمی آن دولتها زبان مادری آنها باشد؟ آیا این جز تعریف فدرالیسم است؟

بازی با کلمات باید به کناری نهاده شود و حقوق بشر داور نهایی باشد. با تلاش برای کوچک جلوه دادن ملیتهای ایرانی چه چیزی را می خواهید ثابت کنید؟ می خواهید ثابت کنید که ملیتهای ایرانی حقیرتر و صغیرتر از آنند که حق تعیین سرنوشت خود را داشته باشند؟ نگاهی به جمعیت کشورهای مستقل جهان بیاندازید (۷) سه کشور زیر ده هزار نفر، ۳۲ کشور زیر صدهزار نفر و ۷۲ کشور زیر یک میلیون نفر جمعیت دارند. آیا همه آنها در تعریف تنگ نظرانه شما از ملت بودن می گنجند و آیا همه آنها پیش از استقلال، ملت بودن خود را به تایید تاریخدانان و یا زبان شناسان شما رسانده اند؟ و آیا همه آنها با آزمایشهای ژنتیکی، منحصر به فرد بودن نژادشان را به اثبات رسانده اند؟ (هرچند مطالعات ژنتیکی نشان داده است که تمام انسانها از یک نژاد اولیه هستند و بحث نژاد پرستی کاملا غیر علمی است) اینها را می گویم که بدانید تلاش برای تغییر نامگذاری ها در اصل موضوع حق حاکمیت بر سرنوشت انسانها هیچ تاثیری ندارد. تنها عاملی که می تواند مرزهای جغرافیایی را پایدار نگه دارد، تنها و تنها رضایت تمام ساکنان آن محدوده جغرافیایی است.

تلاش ملتهای ساکن ایران برای تحقق حق حاکمیت بر سرنوشتشان درست مشابه خواسته برحق زنان ایران در بدست آوردن حق طلاق است. همانگونه که مدافعان حق طلاق برای زنان را نمی توان به بهانه ترویج پدیده نامطلوب طلاق، طلاق طلب نامید، مدافعان حق حاکمیت بر سرنوشت ملیتها را هم نمی توان تجزیه طلب نامید و سرکوب کرد. حق تعیین سرنوشت برای انسانها همانند حق طلاق برای زنان، تضمین کرامت انسانی، آزادی (در برابر بردگی) و اختیار (در برابر جبر) است.

به رسمیت شناخته شدن حق حاکمیت بر سرنوشت خویش برای ملیتهای ایرانی این ویژگی مهم را نیز دارد که اجازه نخواهد داد که در جامعه استبداد زده ایران دوباره عده ای فرصت طلب با سوء استفاده از اتهامات بدون بار حقوقی مانند تجزیه طلبی و به بهانه حفاظت از تمامیت ارضی ایران، به نقض حقوق شهروندی بپردازند و با احیای دوباره دستگاههای مافوق قانون نظارت استصوابی تمام مخالفان و دگر اندیشان را به اتهام تجزیه طلبی از حق انتخاب کردن و انتخاب شدن محروم نمایند و انتخابات را همانند جمهوری اسلامی به انتصابات تبدیل کنند و از معنی تهی نمایند.

آقای بامدادان در مقاله اخیر ” ۵. ملت سازان، پیشینه سازی و بازی با آمار ” نیز بر روی نکته مهمی انگشت می گذارد آنجا که می گوید: “چگونه می‌توان بر پایه منابعی که تازه‌ترینشان بسال ۱۹۸۸ نوشته شده‌اند، آمار سال ۱۹۹۷ را بدست داد؟” آقای بامدادان حق با شماست! چون سایت اتنولوگ سیاستهای آسمیلاسیون و نابودی زبانها و فرهنگهای غیرفارسی در ایران را به حساب نیاورده و این فرض را (که طبیعتا باید صحیح باشد) در محاسبات خود در نظر گرفته که میزان رشد جمعیت در کل ایران تقریبا یکسان بوده است (هرچند آمار حتی برعکس این فرض را نشان می دهد که به دلیل فقر اقتصادی و فرهنگی در مناطق سکونت اقلیتها در ایران برنامه های کنترل جمعیت چندان موفق نبوده و رشد جمعیت آنها بیشتر از مناطق مرکزی ایران است!) پس سایت اتنولوگ حتی فرضی به ضرر اقلیتها در ایران را در نظر گرفته است. اما حقیقت آن است که سیاستهای آسیمیلاسیون بخش قابل توجهی از ملیتهای ایرانی و خصوصا ترکهای آذربایجانی را از زبان خود بیگانه کرده و در زبان مسلط ادغام نموده است و این درست یکی از مسائل عمده ای است که دلیل اعتراضات ماست.

عده ای چنان تبلیغ می کنند که گویا اگر کوچکترین اجازه ای به ابراز وجود به ملیتهای ایرانی داده شود در یک چشم بهم زدن از مرکز خواهند گریخت، این ادعا کاملا بی اساس است و دو عامل بیشتر ندارد. یا آنکه آنها خود معتقدند که ستم ملی در ایران به چنان درجه ای از تحمل ناپذیری رسیده است که ملیتهای ایرانی عطای کشور ثروتمند ایران را به لقایش خواهند بخشید و یا آنکه می خواهند به این بهانه هر مخالفی را سرکوب کنند و دیکتاتوری آریامحوری دیگری بنا کنند و همگان را به اجبار به بهشت اهورایی خود ببرند و هر آنکه را که متفاوت بودن بخواهد، سرکوب کنند. آیا آنها تفاوتی با رژیم اسلامی دارند که می خواهند همه را به اجبار به بهشت آسمانی ببرند؟!

در این زمینه آقایی به نام ساسان در (۸) “زنده باد بلوچستان مستقل و آزاد… ” در سایت ایران گلوبال می نویسد: “از نظر من بلوچستان باید جدا شود و کسانی مانند مکرانی میتوانند من و میلیونها ایرانی دیگر را پشتیبان خود بدانند. ما مثل ساده لوح هایی چون محسن کردی نیستیم که وطن وطن کنیم و پول گاز و نفت کشور را میلیارد میلیارد در آینده خرج بلوچ یا کرد و یا عربی بکنیم که هیچ علاقه ای به این سرزمین ندارد.” این سخن حقیقتی تلخ را در خود دارد که این چه سری است که بلوچها و کردها و … ممکن است خود را از برخورداری از ثروت نفت ایران محروم کنند و در طرف مقابل عده ای ایران پرست می خواهند حتی به زور هم که شده که این ثروت را با آنها شریک شوند؟! آیا کاسه ای زیر نیم کاسه است؟

واقعیت آن است که تا زمانی که روابط سیاسی و اقتصادی بین ایالتهایی مانند بلوچستان و کردستان و … با بقیه کشور به صورت شفاف تعریف نشود، این نارضایتی همیشه وجود خواهد داشت. عدالت به این معنی نیست که تمام بخش های ایران باید به یک اندازه ثروتمند باشد. بلکه عدالت آن است که همه بخشهای کشور به یک اندازه فرصت رشد و ترقی داشته باشند و هر بخشی از کشور خود اداره منطقه خود را در دست داشته باشد تا اگر بخاطر تفاوت در قابلیتها و فرصتهای منطقه ای بخشی از کشور مترقی تر از دیگری شد، گناه آن به گردن حکومت مرکزی نیفتد. روابط مالی بین ایالتها باید کاملا شفاف و تعریف شده باشد و در آمد نفت نیز پس از تخصیص کسری از آن برای مناطق نفت خیز به صورت مساوی بین ایالتها به نسبت جمعیتشان تقسیم شود. این که عده ای سخن از برابری و برادری بزنند و قول برقراری عدالت مطلق را بدهند، یا باید به گفته آقای ساسان ساده لوح باشند یا حتما بقیه را ساده لوح فرض می کنند و ریگی به کفش دارند!

اینجا می خواهم مثالی فرضی را مطرح کنم تا نشان دهم که ادعای تجزیه شدن ایران در صورت اعطای حقوق مساوی به ملیتها در قالب یک سیستم فدرال چقدر بی اساس است. فرض کنیم که طرحی وجود داشته باشد که به کشور افغانستان پیشنهاد شود که با حفظ دولت و حاکمیت داخلی خود به صورت یک ایالت فدرال به ایران بپیوندد و در قبال آن به نسبت جمعیت خود از ثروت نفت و گاز ایران بهره مند شود (به این ترتیب سهم آنها حدود یک سوم کل در آمد نفت و گاز ایران خواهد شد!) آیا فکر می کنید در آن صورت چند درصد از افغانها قادر خواهند بود تا از این پیشنهاد اغوا کننده چشم پوشی کنند و استقلال خود را حفظ کنند؟! و در مقابل چند درصد از مردم ایران حاضر خواهند شد چنین شکلی از کشورگشایی را بپذیرند؟ حال چرا فکر می کنید که بلوچها و کردها و … ممکن است چنین پیشنهاد مشابهی را نپذیرند و به فکر استقلال باشند؟! یا آنکه این جنگ زرگری برای نشان دادن وطن دوستی و سینه چاک کردن برای حفظ یکپارچگی کشور برای مخفی نگهداشتن همین حقیقت است که مرکزگرایان اقلیتهای ملی در ایران را نه به عنوان یک شهروند با حقوق برابر با مرکز نشینان که به عنوان خراجگذاران بدون حق و حقوق می خواهند که از امکانات ژئوپولیتیک و ژئواکونومیک سرزمینهای آنها برای منافع خود نهایت استفاده را بنمایند بدون آن که نیازی به کسب اجازه از صاحبان اصلی آنها داشته باشند؟!

آقای ساسان و ساسانها باید بدانند که آنچه امروز در بلوچستان رخ می دهد این است که نه تنها آنها سهمی عادلانه از ثروت نفت و گاز بدست نمی آورند بلکه قابلیتهای رشد و توسعه منطقه آنها نیز بدلیل بی کفایتی و پاسخگو نبودن مدیران نالایق محلی ناشناخته می ماند زیرا آنها منتخب مردم نیستند که به مردم پاسخ گو باشند بلکه دست نشانده حکومت مرکزی اند و هرچه میزان بودجه بیشتری را به جای هزینه کردن در منطقه به خزانه برگردانند، به عنوان مدیر نمونه! مورد تشویق قرار می گیرند. طرح انتقال گاز ایران به پاکستان و هند مورد مذاکره قرار می گیرد و تنها کسی که در این طرح به حساب هم نمی آیند مردم بلوچستان ایرانند که این خط لوله قرار است از خاک آنها بگذرد. پس بهتر است منصف تر باشید اگر بلوچستان نفت و گاز ندارد، امکانات ژئوپولیتیکی دارد که باید عادلانه به حساب آید. اگر همه چیز در یک سیستم فدرال روشن و شفاف باشد و هیچ غرضی پشت شعار برابری و برادری نباشد، شاید در کوتاه مدت باز هم بلوچستان فقیرترین ایالت ایران باقی بماند ولی آنها احساس مهم بودن و به حساب آمدن خواهند کرد و خواهند دانست که برای جبران عقب ماندگی خود باید بیشتر تلاش کنند و بیشتر زحمت بکشند. آقای ساسان، خیلی هم به ثروت نفت و گاز نبالید که گنجی تمام شدنی است و چه بسیار کشورهایی که هیچ یک از منابع معدنی ایران را ندارند و بارها ثروتمندتر از ما هستند و بیجا نیست اگر بگوییم هرچه بدبختی که امروز می کشیم از همین ثروت نحس است که اجازه داده است حکومتهای دیکتاتور مرکزی خود را مستقل از مردم و ارباب و روزی رسان آنها بدانند و با قدرت نامشروعی که از محل همین طلای سیاه بدست می آورند به سرکوب آزادیهای مردم بپردازند.

۱. [1] politic.iran-e…
۲. [2] politic.iran-e… /
۳. [3] politic.iran-e… /
۴. [4] politic.iran-e… /
۵. [5] www.iran-emroo…
۶. [6] www.akhbar-roo…
۷. [7] www.census.gov…
۸. [8] www.iranglobal…

آن گونه که منابع ايرانی اعلام کرده اند، دو درجه دار نيروی انتظامی روز يکشنبه گذشته (دهم ژوئن) هنگام بازگشت از مأموريت در منطقه مرزی بورالان در نزديکی مرز ترکيه در شهرستان ماکو هدف حمله قرار گرفته و کشته شده اند.

همان روز و صدها کيلومتر دورتر، در نزدیکی پاسگاه مرزی ابراهیم شیلان در شهرستان پيرانشهر، يک درجه دار ديگر نيروی انتظامی نيز گرفتار تله انفجاری شده و جان خود را از دست داده است.

در مناطق مرزی همين شهرستان، يک سرباز وظيفه سپاه پاسداران نيز هدف حمله مرگبار واقع شده است.

منابع رسمی ايرانی از حمله کنندگان به اين افراد تحت عنوان "اشرار مسلح" ياد کرده اند که معمولاً در مورد افراد حزب حيات آزاد کردستان (پژاک) به کار می رود که شاخه ايرانی حزب کارگران کرد ترکيه (پ ک ک) شناخته می شود و طی دو سه سال اخير بارها مرزبانان ايرانی را هدف حمله قرار داده است.

پاسدار وظيفه ای که بر اثر حمله مسلحانه جان باخته، خود کرد و اهل روستای کردنشين لينگيجه در شهرستان بوکان بوده و سه مرزبانی که در اين حملات جان باخته اند نيز محلی و اهل شهرستانهای نقده و خوی در آذربايجان غربی بوده اند که ترکيب جمعيتی مخلوطی از کرد و ترک دارند.

از زمستان گذشته که سپاه پاسداران ايران عملياتی عليه پژاک آغاز کرده، درگيری ميان طرفين شدت گرفته و طی اين مدت، دست کم دو بار، مناطقی در کردستان عراق نيز که گمان می رود نيروهای پژاک از آنها به عنوان پناهگاه خود استفاده می کنند هدف آتش توپخانه سپاه پاسداران قرار گرفته است.

قوشاچايلي فعاللار آجليق آكسيالارينا دوام ائتمک لريني بيلديريبلر. وورغولامالييق كي اونلارين جيسماني دوروم لاري هئچ ياخشي دئييل و عاييله لري اونلارين بو ۲۵ گؤنده آريقلاماقلاريني سؤيله ييرلر.

انقلاب محكمه سينين قوشاچايلي فعاللارين عاييله لرينه وئردييي سون معلومات لار اساسيندا ، اونلارين محكمه سي تير آيينين ۱۸-اينده اولاجاق و او گونه قدر ده بوراخيلمامالاري دئييليب.

آذربايجان اؤيرنجي حركاتي - اورمو

ولید عیدو که در انفجار روز چهارشنبه (سیزدهم ژوئن) کشته شد، ریاست کمیته دفاعی پارلمان لبنان را بر عهده داشت و از اعضای جبهه سعد حریری بود.

بنا به آخرین گزارش منابع امنیتی، در این انفجار که ششمین انفجار در لبنان در طول یک ماه گذشته است، دو نفر دیگر نیز کشته و ده نفر زخمی شده اند.

انفجارهای اخیر لبنان همگی ناشی از بمب بوده و در شرایطی رخ می دهد که درگیری میان شبه نظامیان اسلامگرا و ارتش این کشور در اطراف یک اردوگاه پناهجویان فلسطینی همچنان ادامه دارد.

برخی تصاویر تلویزیونی از صحنه حادثه خودرویی را نشان می دهد که آتش گرفته و شیشه های یک ساختمان همجوار آن فرو ریخته است.

انفجار عصر چهارشنبه در منطقه ساحلی غرب بیروت و در نزدیکی یک باشگاه ورزشی و یک پارک تفریحی رخ داده است.

ظاهرا دو کشته دیگر این انفجار محافظان آقای عیدو بوده اند.

جبهه مشاركت منطقه زنجان با صدور بيانيه‌‏اي نسبت به بازداشت «جليل غني‌‏لو» و «سعيد متين‌‏پور»، از فعالان سياسي اصلاح‌‏طلب اين استان به شدت اعتراض كرد.

به گزارش "ايلنا"، در اين بيانيه آمده است: موج گسترده بازداشت فعالان سياسي و منتقدان سياست‌‏هاي جناح حاكم بار ديگر شامل حال برخي از فعالان سياسي اصلاح‌‏طلب، فعالان جنبش دانشجويي، معلمان و مطالبه‌‏كنندگان حقوق قانوني قومي شد، در اين راستا كه همراه با بسته نگاه داشتن فضاي اطلاع‌‏رساني مطبوعات اصلاح‌‏طلب و مستقل به‌‏ويژه پاره‌‏اي از مطبوعات محلي بوده، دو تن از فعالان سياسي اصلاح‌‏طلب زنجان آقايان «جليل غني‌‏لو» و «سعيد متين‌‏پور» به روش‌‏هاي ناپسند و خارج از قواعد منطبق بر قانون اساسي و حقوق شهروندي مصوب مجلس شوراي اسلامي از سوي مأموران امنيتي دستگير و بازداشت شدند كه تاكنون حتي نزديكان درجه يك بازداشت‌‏شدگان نيز از اتهام و محل بازداشت آنان بي‌‏خبرند و مراجع بازداشت‌‏كننده و مسوول از پاسخگويي به مراجعات مكرر خانواده آنان خودداري مي‌‏كنند كه بدين طريق خانواده بازداشت‌‏شدگان، بستگان و گروه‌‏هاي سياسي پيگير وضعيت آنان در فشار روحي و سياسي مضاعف‌‏تري قرار گرفته و همچنان در بي‌‏خبري كامل باشند تا بازداشت‌‏كنندگان آنها اتهامات و پرونده مطلوب خود را فراهم سازند بي‌‏آنكه امكان پاسخگويي به اتهامات و پاي وكيلي در ميان باشد.
در ادامه اين بيانيه آمده است: اين‌‏گونه رفتارهاي خارج از معيارهاي قانوني و ايجاد انسداد در ساخت سياسي كشور و استان در حالي انجام مي‌‏گيرد كه دولت نهم مدعي داشتن رفتار عادلانه و مهرورزانه بوده و سال 86، سال اتحاد ملي نامگذاري شده است.
بيانيه جبهه مشاركت منطقه زنجان مي‌‏افزايد: بايستي از كساني كه فعالان سياسي يادشده را با چنان شيوه‌‏هاي غيرقانوني در بازداشت نگاه مي‌‏دارند، پرسيد به كدام اتهام يا جرمي نابخشودني اينگونه با آنان و خانواده‌‏هايشان رفتار مي‌‏كنيد؟ رفتاري كه هرگز با ملوانان انگليسي متجاوز به آبهاي ايران و خانواده‌‏هاي آنها نشد؟ به كدامين مستند قانوني دولت نهم حق بيان انديشه، ابراز نظر سياسي و طرح مطالبات قانوني را به بهانه‌‏هاي واهي از منتقدان و مخالفان قانوني سياسي خود سلب مي‌‏كند؟ آيا معناي اين‌‏گونه تحديد فضاي سياسي، دستگيري‌‏ها و عدم پاسخگويي، حركت به سمت فضاي استبدادي، بستن دهان‌‏ها و پايمال‌‏سازي حقوق فعاليت مسالمت‌‏آميز سياسي و اجتماعي نيست؟ اين است معناي شعار استقرار عدالت و مهرورزي از جانب دولت؟ آيا عدالت و مهرورزي اين اجازه را داده كه همسر يك فعال سياسي بدون هرگونه مجوز و حكم قضايي به دليل آنكه شوهرش در معرض بازداشت قرار دارد، دستگير شده و به او چشم‌‏بند زده شود؟ آيا از آه دل مادران و همسران چشم به راه ، نگران و بي‌‏خبر از حال و روز عزيزانشان واهمه‌‏اي نداريد؟
جبهه مشاركت منطقه زنجان در ادامه ضمن محكوم ساختن كليه اشكال نقض حقوق شهروندي و ناديده انگاشتن حقوق اساسي مصرح در ميثاق ملي، به دستگيري و بازداشت دو فعال سياسي اصلاح‌‏طلب استان آقايان «جليل غني‌‏لو» و «سعيد متين‌‏پور» كه رويكردهاي سياسي و مطالباتشان در چارچوب قانون اساسي بوده، اعتراض شديد داشته و خواستار آزادي فوري و برگزاري دادگاه علني رسيدگي به اتهامات- تا به حال مشخص نشده- آنها با حضور هيأت منصفه تصريح‌‏شده در قانون اساسي، شده است.
پايان پيام

کد خبر: 427088

ابن بطوطه در باره زنان ترك

"مقام زن پيش تركها و مغولها خيلي بلند و محترم است چنانكه بالاي فرامين شاهي مينويسد: به فرمان سلطان و خواتين ....." سفرنامه ابن بطوطه (ص ٢٤٨)  

"چيزي كه در اين بلاد (تركان) مايه تعجب فراوان بود احترامي بود كه (تركان) در باره زنان خود داشتند. مقام زن در ميان اين مردم بيشتر از مقام مرد است ... 

امير (تركان) در پيش خاتون برخاست و سلام كرد و او را در كنار خود نشاند. كنيزكان، خاتون را در ميان گرفتند و آنگاه (شراب) قميز آوردند. خاتون قدحي ريخت و به دو زانو در برابر امير نشسته قدح را به دست او داد. ... امير نيز قدحي به خاتون داد و با هم طعام نشستند ... پنجره هاي اطاقك را نميبندند. روي زن هم باز است، چه زنان ترك چادر به سر نميكنند. (سفرنامه ابن بطوطه ص ٣٧٠)

در روز دهم به شهر علايا كه اول بلاد روم است رسيديم ... در اين مرز و بوم به هر زاويه يا خانه اي كه وارد ميشديم همسايگان از زن و مرد به ديدار ما ميآمدند زنان اين نواحي در حجاب نيستند ... اين شهر علايا كه نامش برديم شهري است بزرگ كه در ساحل دريا واقع شده و مردم آن ترك هستند.

طاش خاتون (در شيراز) بر عادت زنان ترك معمولاً با روي باز بيرون ميرفت. (سفرنامه ابن بطوطه ص٢٢٣)

Memur olan anne ve babası o tarihte Nevşehir'de görev yaptıkları için doğum yeri Nevşehir'dir. İlkokuldan sonra bir süre Elazığ Anadolu Lisesi'nde yatılı okudu. Annesiyle babasının ayrılması üzerine yeniden Ankara'ya döndü. Ortaokul ve lise yıllarını yazarak ve tiyatro çalışmaları yaparak geçirdi. Orta üçüncü sınıftan itibaren bir yandan okuyup bir yandan çalışmaya başladı. Liseyi Ankara'da, Yenimahalle Mustafa Kemal Lisesi'nde okudu. 1989 yılında Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi Tiyatro Bölümü'nü kazandı. 2. sınıfta okulu bırakıp Berlin'e yerleşti.

Almanya'da altı yıl profesyonel tiyatro yaptı. Çeşitli sosyal çalışmalara, workshop'lara katıldı. 1996 yılında tiyatroyu bıraktı ve Türkiye'ye döndü. 1997 yılında televizyona geçti. "Sıcak Saatler" dizisinde rol aldı. HBB'de gündüz kuşağında, "2'den 4'e" adında, kadınlara yönelik bir program sundu. Bir süre Kanal D'de, 1998-2000 yılları arasında da Radyo D, Radyo Cumhuriyet, Radyo Kent, BRT FM'de program yaptı. Çeşitli dizilerde oynadı. 1999'da "Hayat Güzeldir" programıyla BRT'ye geçti. Bu programıyla "Zirvedekiler 2000" ödülünü aldı. Programı için yazdığı günlükleri ve metinleri bir araya getirerek aynı adlı ilk kitabını yayımladı ve büyük ilgi gördü... Daha sonra her biri best-seller olan "Bitmiş Aşklar Emanetçisi", "Yaz Bitmesin" ve "Gördüğüme Sevindim" adlı kitapları yayımlandı. Yazı ve öykülerinde yaşama sevincini, haksızlıklara karşı hayatı savunmayı yalın, konuşma diline varan bir içtenlikle anlattı. 2006'da "İki Aile" adlı romantik komedi dizisinde, Emre Kınay'la beraber rol aldı.

Edebiyatçı Sunay Akın'ın "Asla Pollyannacılık oynamayan, umudun tarafında, karamsarlığı mat etmeye çalışan bir satranç oyuncusu" olarak değerlendirdiği (Sabah Gazetesi; 7 Ocak 2006) İclâl Aydın halen İstanbul'da yaşıyor, yazılarını Vatan Gazetesi'nde sürdürüyor ve bir kız annesi. Sanatçı, Kasım 2006'da yazar-müzisyen Tuna Kiremitçi ile evlendi.

*پیشگفتار:

قبل از پرداختن به شرایط دقیق و نحوة ثبت نام و ورود به مؤسسات آموزش عالی ترکیه لازمی می دانیم پیرامون کلیات موضوع توضیحی هر چند مختصر ارائه نمائیم. دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی ترکیه در هر سال تحصیلی موظف به پذیرش سهمیه ای بالغ بر 4500 دانشجوی خارجی (غیر ترک) می باشند در این راستا سازمان ÖSYM (مرکز انتخاب و جایگزینی دانشجو) ترکیه متولی برگزاری آزمونی به نام YÖS (آزمون دانشجویان خارجی) گردیده که همه ساله در ماه آپریل در کشور ترکیه و چند کشور منطقه به طور همزمان برگزار می گردد.
با توجه به سطح معلومات دبیرستانی و هوش سرشار دانش آموزان ایرانی در مقایسه با داوطلبان سایر کشورهای منطقه و همچنین اعتبار علمی بسیار بالای دانشگاههای ترکیه، هزینه های تحصیلی و هزینه های زندگی بسیار پائین این کشور، برگزاری آزمون به زبان انگلیسی، سهل الوصول بودن تردد به کشور ترکیه و عوامل بسیاری از این قبیل فرصت استثنایی برای داوطلبین ایرانی مهیا شده است تا با شانس قبولی بسیار بالا امکان ادامه تحصیل در دانشگاه های معتبر کشور ترکیه و چه بسا دانشگاههای آمریکا نصیبشان گردد.

دانشگاههای ترکیه:

سیستم آموزشی دانشگاههای ترکیه کاملاً مطابق با استانداردهای سیستم آموزشی آمریکا بوده و دروس به صورت ترمی-واحدی ارائه می گردد. زبان آموزشی بسته به دانشگاه و رشته، انگلیسی، فرانسه، آلمانی و یا ترکی خواهد بود.
تقویم آموزشی دانشگاه های ترکیه تقریباً همانند دانشگاه های ایران می باشد. بدین ترتیب که شروع ترم پائیز از ماه اکتبر و انتهای ژانویه و ترم بهار از فوریه آغاز و در ماه ژوئن به انتها خواهد رسید و ترمهای تابستانی از جولای تا آگوست خواهد بود.

رشته های تحصیلی:

توسط این آزمون امکان تحصیل در کلیه رشته های فنی مهندسی، پزشکی، هنر و علوم انسانی در دانشگاههای ترکیه فراهم می باشد.

اعتبار علمی:

دانشگاههای ترکیه در سال های گذشته اعتبار علمی بالایی در مجامع بین المللی کسب نموده اند به گونه ای که مدارک علمی این دانشگاهها در کلیه کشورهای دنیا شناخته شده می باشد. در رشته پزشکی پس از فارغ التحصیل کارت طبابت بین المللی اعطا می گردد. در کلیه رشته ها برای دانشجویان ممتاز امکان بورسیه شدن توسط سازمانها و مؤسسات آموزش آمریکایی و اروپایی میسر می باشد و حتی در برخی دانشگاههااز ترم دوم به بعد می توان به صورت انتقالی به دانشگاههای امریکا در همان رشته و ترم تحصیلی منتقل گردید.
وزارت علوم ایران هفده دانشگاه این کشور را به عنوان دانشگاه ردیف اول معرفی نموده است.
همچنین وزارت بهداشت مدارک علمی هشت دانشگاه پزشکی ترکیه را مورد تأیید قرار داده است.
1. لازم به ذکر است که اخیراً بر تعداد دانشگاه های مورد قبول ایران افزوده شده است.
2. نکته قابل توجه این که بعد از دانشگاههای انگلیس، بیشتر دانشگاههای ترکیه از سطح بالایی در بین کشورهای اروپایی برخوردار هستند و همچنین دانشگاه ها به منظور ارتقاء علمی خود با دانشگاه های معتبر جهان همکاری مستقیم دارند. به عنوان مثال دانشگاه حاجت تپه ترکیه با دانشگاه هاروارد ارتباط مستقیمی دارد.

امکانات دانشگاهی و خوابگاهی:

به طور کلی دانشگاههای ترکیه دارای امکانات وسیع و مناسبی از جهت فضای آموزشی، امکانات کتابخانه ای، اینترنتی و تجهیزات آزمایشگاهی، لوازم و زمین های ورزشی متعدد، امکانات تفریحی و خدمات درمانی و غیره می باشند. اکثر دانشگاهها دارای امکانات خوابگاهی با هزینه بسیار اندک می باشند و با وجود اینکه دانشگاه ها از پیش تعهدی جهت خوابگاه ارائه نمی نمایند لیکن در سالهای گذشته معمولاً امکان استفاده از خوابگاه برای دانشجویان ایرانی میسر بوده است.
دانشگاههای دولتی شامل 27 دانشگاه و با سهمیة پذیرش بالغ بر 2500 نفر و دانشگاههای خصوصی شامل 22 دانشگاه با سهمیة پذیرش بالغ بر 2400 نفر دانشجوی خارجی (غیر ترک) می باشد.

هزینه اقامت:

در کشور ترکیه هزینه اقامت بسیار مناسب می باشد به طوریکه در شهر آنکارا یک آپارتمان معمولی (حدود 80 متر در محله ای معمولی) را می توان حدود 250 دلار اجاره نمود. هزینه ارزاق مشابه کشورمان می باشد، هزینه البسه به مراتب ارزانتر از ایران می باشد. تنها تفاوت بارز در هزینه های حمل و نقل می باشد که البته برای دانشجویان تخفیف های ویژه ای (50%) در بلیط اتوبوس های شهری و برون شهری,ترن های شهری و حتی خطوط هواپیمایی در نظر گرفته می شود. علاوه بر این هزینه های درمانی دانشجویان نیز رایگان می باشد.

*ورود به دانشگاه در کشور ترکیه:

ورود به دانشگاه از مقطع دیپلم دبیرستان به بعد همانند ایران منوط به شرکت و قبولی در کنکور سراسری کشور ترکیه می باشد و در مقاطع بالاتر بستگی به ضوابط و قوانین هر دانشگاه دارد. در اینجا تکیه بر مقطع دیپلم به بعد بوده و نحوه و شرایط آن مفصلاً توضیح داده می شود.

آزمون سراسری YÖS:

امور مربوط به انتخاب و جایگزینی دانشجویان در مؤسسات آموزش عالی ترکیه توسط سازمان ÖSYM در این کشور پیگیری می شود و متقاضیان خارجی (غیر ترک) می بایست در آزمون YÖS که توسط این سازمان هر ساله برگزار می گردد شرکت و پس از احراز رتبه قبولی توانایی ثبت نام و ادامه تحصیل در مؤسسات آموزش عالی ترکیه را خواهند داشت.

شرایط شرکت کنندگان در آزمون:

برای شرکت در این آزمون شرط سنی وجود نداشته و کلیة دانش آموزان اعم از دبیرستان، فنی حرفه ای، کار دانش، هنرستان و ... که در سال آخر دبیرستان بوده و یا دارای دیپلم متوسطه یازده ساله می باشند اجازه شرکت در این آزمون را خواهند داشت.

مواد درسی و نحوة ارزشیابی:

1. آزمون YÖS شامل دو قسمت می باشد: قسمت اول: آزمون YÖS جهت سنجش استعدادهای آموزشی پایه شامل هوش و استعداد تحصیلی، ریاضی، فیزیک، شیمی، زیست شناسی و جغرافیا در حد دوره دبیرستان، و شامل 80 سؤال تستی 5 گزینه ای در مدت 90 دقیقه به دو زبان انگلیسی و ترکی طراحی می گردد و مبنای اصلی پذیرش دانشجو می باشد.
قسمت دوم: سنجش سطح اطلاعات داوطلب به زبان ترکی می باشد که در این آزمون به هر داوطلب نمره A یا B یا C داده خواهد شد.
2. در این آزمون تنها یک پاسخ از پنج پاسخ صحیح بوده و می بایست فقط یک خانه خالی از پاسخ نامه با مداد مشکی نرم علامت گذاری گردد. ضمناًهر پاسخ غلط 4/1 امتیاز منفی خواهد داشت.

آموزش زبان ترکی:

این مؤسسه با توجه به نیاز داوطلبان ایرانی به فراگیری زبان ترکی استانبولی جهت تحصیل در دانشگاهها و نیز در زندگی روزمره اقدام به آموزش این زبان در کلاسهای فوق العاده می نماید. روش تدریس در این کلاسها منطبق بر اصول آموزشی زبان برای خارجیان، مورد تأیید مرکز تحقیق و توسعه و آموزش زبان ترکی دانشگاهها (TÖMER) بوده و در طی دوره های آموزشی مؤسسه به طور مستمر ارائه می گردد.

انتخاب رشته:

انتخاب رشته همانند دانشگاه سراسری ایران بعد از آزمون و دریافت نتایج صورت خواهد گرفت. لازم به ذکر است که انتخاب رشته الزاماً در یک گروه آموزشی نخواهد بود و همچنین ارتباطی به دیپلم دبیرستانی نخواهد داشت. مشاورین مجرب مؤسسه با توجه به تجربیات و آگاهی از آمار و نتایج سال های گذشته انتخاب رشته مناسبی را برای داوطلب انجام خواهد داد که این امر می تواند شانس قبولی داوطلبان را به مراتب افزایش دهد.

زمان آزمون:

آزمون YÖS روز یکشنبه 18 آپریل مطابق با 30 فروردین رأس ساعت 9 صبح در شهر آنکارا برگزار خواهد شد.

اعلام نتایج آزمون:

پس از پایان مراحل ارزشیابی و جایگزینی، کارنامه های شرکت کنندگان به آدرس آنان ارسال می شود.

*تحصیلات تکمیلی (مقاطع فوق لیسانس- دکترا)

گزینش دانشجو در مقاطع بالای لیسانس در دانشگاههای ترکیه از طریق کنکور سراسری انجام نمی پذیرد، بلکه دانشگاه ها به صورت جداگانه مدارک و امتیازهای لازم را از داوطلبان درخواست نموده و با برگزاری امتحانات داخلی اقدام به پذیرش دانشجو در این مقاطع می نمایند. بر این اساس ورود به دانشگاه ها در این مقاطع به مراتب آسانتر از دانشگاههای ایران می باشد.
دانشگاههای ترکیه سالانه دو بار اقدام به اعلام لیست رشته هایی که در آنها پذیرش دانشجوی فوق لیسانس و دکترا خواهند داشت و نیز ظرفیت پذیرش دانشجو درآن رشته ها برای هر دو مقطع می نمایند. داوطلبان باید رشته ای را که می توانند در آن ادامه تحصیل بدهندانتخاب نموده و اقدام به ثبت نام جهت شرکت در امتحانات مربوطه و طی مراحل پذیرش نمایند.
طول دورة فوق لیسانس حداقل 2 سال و Phd چهار سال می باشد. تعداد واحدهای لازم برای گذراندن در هر دو مقطع عموماً بین 20 تا 30 واحد می باشد که باید در نیمی از طول مدت تحصیل گذرانده شوند و بقیة دوره به گذراندن پایان نامه اختصاص دارد.
زبان تدریس در دوره های فوق لیسانس و Phd ، ترکی یا انگلیسی می باشد.

آزمون LES :

امتحان ورودی تحصیلات تکمیلی (بالای لیسانس) یا LES، امتحانی است که امتیاز آن در برخی موارد جهت ورود به دوره های آموزش تحصیلات تکمیلی بعد از لیسانس و موارد مشابه از قبیل دوره های تخصصی و پذیرش مربی در دانشگاهها و .. در ترکیه مورد نیاز می باشد. امتیاز بدست آمده در این امتحان بوسیله برگة نتایج آزمون LES به داوطلبان اعلام می شود و در مواقع لزوم توسط داوطلبان به مؤسسات مربوطه ارائه می گردد.
این آزمون، سالانه دوبار از طرف مرکز گزینش و جابجایی دانشجوی ترکیه (ÖSYM) در ماههای May و December برگزار می شود. این امتحان یک آزمون استعداد سنجی شامل 2 بخش رقمی (Quantitative) و کلامی (Verbal) است وهدف از آن، سنجش توانایی افراد در زمینه های کلامی، رقمی و تفکر منطقی می باشد که بر میزان موفقیت آنان در طی تحصیلات تکمیلی می تواند تأثیرگذار باشد. بدین ترتیب، سؤالات این آزمون در جهت سنجش میزان معلومات افراد در رشته تحصیلی تخصصی آنها نمی باشد. سؤالات به گونه ای طراحی می شوند که فارغ التحصیلان رشته های مختلف دانشگاهی قادر به پاسخ دادن به آنها باشند.
تمام کسانیکه در سال آخر دورة لیسانس مشغول به تحصیل هستند، دارندگان مدارک لیسانس، فوق لیسانس و دکترا و یا دانشجویان دورة فوق لیسانس و دکترا می توانند در این آزمون شرکت نمایند.
امتحان LES در مراکز دانشگاهی 41 شهر ترکیه و قبرس شمالی برگزار می گردد. نتایج LES از تاریخ برگزاری آزمون به مدت دو سال اعتبار خواهد داشت.

اکونومیست اینتلیجنس یونیت بعنوان منابع مهم اطلاع رسانی اقتصادی و بازرگانی جهان، از عملکرد موفقیت آمیز دولت الهام علیف برای جهت دهی رقابتهای سیاسی به رشد اقتصادی خبر داده است.

در سال 2006 میلادی همانند سال گذشته آذربایجان با 32.5 درصد رشد واقعی تولید داخلی رکورد جهانی رشد اقتصادی را شکسته است. این درحالیست که کشور چین که معجزه قرن نامیده شده با 10.5 درصد رشد هنوز مورد توجه سرمایه گذاران قرار دارد. در سالهای گذشته نیز آذربایجان با 26.4 درصد رشد در صدر جدول قرار داشته است و از سال 2001 تا 2004 نیز متوسط رشد اقتصادی آن 11 درصد بوده است. کارشناسان اقتصادی در بدبینانه ترین وضعیت رشد اقتصادی سال آینده را 20 و برای سال 2008 حدود 15 درصد اعلام کرده اند. در بدبینانه ترین شرایط تولید داخلی جمهوری آذربایجان در پایان سال 2008 نسبت به سال 2006 دوبرابر می شود.

رشد اقتصادی این جمهوری علیرغم شرایط جنگی این کشور به وقوع پیوسته ( درجه ریسک BB) و کارشناسان معتقدند که با حل مناقشه قره باغ و بازپسگیری سرزمینهای اشغالی؛ رشد اقتصادی آذربایجان افزایش بیشتری خواهد داشت.

با این حال اکنون آذربایجان بالاترین درجه بازرگانی را در منطقه دارا می باشد. حصول به چنین رشد اقتصادی خیره کننده ای، می تواند الگوی مناسبی برای دیگر کشورهای جهان محسوب شود.

مسعود ميرزا ظل السلطان فرزند ناصرادين شاه در تاريخ مسعودي در وصف چغيورت چنين مينويسد: « ده بسيار خوبي است، گرجي نشين است، شكارهاي عالم را شخص تصور ميكند در اينجاست. ده بيست كوه بسيار بزرگ دارد، پر آب و علف، كبك و كبك دري به عدد ريگ در آنجاست من در شيراز و هزار جريب و مازندران هم آنقدر كبك نديده ام، خرس زياد دارد....»

اين روستا در فاصله تقريبي 13 كيلومتري از مركز شهرستان و در سمت غرب فريدونشهر قرار دارد. هنگام ورود گرجيها به اين روستا تركها در آن سكونت داشتند وجود اسامي متعدد تركي همچون اصلان داغ، سخ بولاق، قراداش، قراگل، اغلي دره، قوروچاي، قوروشاوبولاغ و ... دليل اين مدعاست. نام اين روستا نيز ميراثي از تركهاي ساكن اين روستا است كه از چخيورت يعني جايي كه در ان نواحي متعدد زندگي وجود دارد به چقيورت مبدل شده است. جمعيت اين روستا تا سي سال پيش صد درصد گرجي بوده اما به دليل مهاجرت شديد مردم، اكنون نزديك نيمي از جمعيت روستا را غير گرجيها تشكيل ميدهند. مردم اين روستا از گرجيان علاقه مند به هويت و فرهنگ و زبان گرجي هستند.

. پيرامون وجه تسميه وعلت نامگزاري چقيورت مطالب متعددي وجود دارد . اما به يقين بايد گفت کلمه چقيورت يک کلمه ترکي است . ضلل السلطان فرزند ناصر الدين شاه در کتاب خود به نام تاريخ مسعودي به اين امر اشاره کرده است و نوشته که اين کلمه در اصل چخور يعني گود بوده است . با توجه به اين که چقيورت قبل از اسکان گرجي ها مسکن ترکها بوده (دليل اين امر وجود مزارع واماکن متعدد با اسامي ترکي مانند شاوبولاغ : قوروشاوبولاغ : سخ‌بولاغ : قالين دره : اُغلي دره : اصلان داغ :قورو چاي : قراداش : قرچيقاي : آق‌لي : قراغ و ... مي‌باشد ) در ترکي بودن کلمه شکي نيست اما استدلال مسعود ميرزا مثل السلطان ميرزا چندان صحيح نيست و به نظر مي‌رسد صحيح ترين کلمه چخ يورت باشد که به مرور به چقيورت مبدل شده است . چخ يعني زياد و يورت چراگاه يا جايي که جهت چرا و سکونت چادر يا سکني برپا شود با‌توجه به اينکه در اين روستا در گذسته در گوشه وکنار چراگاههاي متعددي وجود داشته که آثار بسياري از آنها اکنون در گرده ميشه : آق لي : قوروچاي : کارکواو .... هنوز وجود دارد بنظر مي‌رسد تسميه اخير صحيح تر باشد .

گرجي‌هاي چقيورت به احتمال زياد بعد از حملة کريم خان زند به گرجي‌ها در شيخه و کشتن گرجي‌ها و تارومار کردن آنها از مارتقوپي ( سوپلي ) عازم چقيورت شدند و براي هميشه در اين روستا ساکن شدند . گرچه نبايد فراموش شود که اين مهاجرت در سالهاي بعد نيز ادامه داشته است و نسل گذشته هنوز پيوندهاي خانوادگي با اقوام خود را به ياد دارند .

بنظر مي‌رسد چقيورت قبل از سکونت گرجي‌ها در آن در دورههايي مسکن دو گروه لر و ترک بوده است . وجود سنگ قبرهايي منصوب به لرها در گوشه وکنار و اسامي متعدد موجود و همچنين اسامي فراوان ترکي دليل اين مدعاست . ولي اينکه کدام يک مقدم و کدام يک مؤ خر بوده‌اند بدرستي مشخص نيست گرچه مؤخر بودن ترکها شايد صحيح تر باشد.

امري که چقيورت را از بسياري از روستاهاي همجوار مجزا و برجسته مي‌سازد اين است که براي اولين بار در بين تمامي روستاهاي منطقه در منابع و کتب قديمي به اين روستا اشاره شده است . مسعود ميرزاي ظل السلطان دربارة چقيورت مي نويسد : چقيورت ده بسيار خوبي است گرجي نشين است شکارهاي عالمرا شخص تصور مي‌کند در اينجاست .ده بيست کوه بسيار بزرگ دارد . پر آب و علف : کبک و کبک دري به عدد ريگ در آنجاست من در شيراز و هزار جريب و مازندران هم آنقدر کبک نديده ام . خرس زياد دارد .

چقيورت ملک شخصي ظل السلطان و از مهمترين شکارگاههاي وي بوده است . چقيورت بدليل داشتن کوههاي زياد و پر آب و علف بودن محل زندگي و حيات گونه‌هاي مختلف جانوري از جمله قوچ و ميش و بز کوهي بوده است که اين امر باعث جلب توجه خوانين و بزرگان و خاندان سلطنتي از جمله قاجاريه بوده است . و همين امر سبب کاهش بسيار شديد و حتي انقراض نسل آنها در چقيورت گرديده است .

به طور كلي نقص‌هايي كه براي زبان فارسي شمرده‌اند به شرح زير مي‌توان عنوان كرد:

1.سه مصوت كوتاه يعني حركات زير و زبر و پيش ( َ ِ ُ ) را از نوشتن ساقط مي­كنيم. و اين باعث مي‌شود به جاي اين كه از خط و نوشتار پي به معني ببريم بايستي از معني كلمه و جايگاه آن در جمله آن­را درست بخوانيم مانند كلمات (كَرَم، كَرَم، كِرِم، كُر‏ُم، كِرْم) و (مَلَك، مَلِك، مُلك، مِلك) و يا سه كلمه (حَكَم، حُكم، حِكَم)  و نيز ننوشتن مصوت‌هاي كوتاه در داخل متن باعث مي‌شود كه براي تلفظ صحيح  اجباراً لاتين كلمات به صورت پانويس متن آورده شود كه همين امر باعث اتلاف وقت و انرژي مي‌شود. كه البته همين لاتين‌نويسي هم قاعده خاصي ندارد و هر ناشر و نويسنده‌اي سليقه خاص خودش را براي آوانويسي حروف فارسي به لاتين دارد. كه به عنوان نمونه براي نشان دادن حركت فتحه و الف و آ هيچ‌گونه هماهنگي در كتاب‌ها و خصوصا فرهنگ‌هاي مختلف ديده نمي‌شود. ”هر چند برخي معتقدند همين ننوشتن حركات مزيتي است و موجب تندنويسي مي‌شود“[5].

2.براي يك حرف چند علامت مختلف داريم مانند علامت‌هاي (س،ص، ث) كه هر سه در فارسي يكسان خوانده مي‌شوند و هم چنين (ذ، ز، ض، ظ) و نيز (ت، ط). البته اين امر در زبان انگليسي هم وجود دارد چنان كه «ف» ممكن است به شكل‌هاي «F. GH. PH. V » باشد.

3.يك علامت را براي دلالت بر چند حرف مختلف استعمال مي‌كنيم مانند "و" كه پنج مورد نوشتن دارد يكي براي بيان ضمه در كلمات "خوش" و "تو". ديگر بيان مصوت ممدود يا "واو ماقبل مضموم" مانند "شور" و "او". سوم بيان حرف صامت "واو" در كلماتي چون "آواز" و "والي" و "عفو" . چهارم بيان حرف مصوت مركبي كه در كلمات "نو" و "جوشن" و مانند آن‌هاست. پنجم حرفي كه در زبان كنوني خوانده نمي‌شود مانند "واو معدوله" در كلمات "خواهر" و "خواستن" و "واو" در كلمه "عمرو"[6]

4.حرف‌هايي هم هست كه در كلمات خاصي از نوشتن حذف مي‌شود مانند "الف" در كلمات "اسحق" و "اسمعيل" و "الله"

5.نقطه‌هايي متعدد در بالا و پائين حرف كه هم سبب دشواري و هم موجب اشتباه در خواندن مي‌شود. اهميت بيش از حد نقطه درخط فارسي هنگام تشخيص نوري كاراكترها[7] توليد اشكال اساسي مي‌كند. به عنوان مثال در نظر بگيريد كه تفاوت ‹ر› و ‹ز› و يا تفاوت ‹د› و ‹ذ› و يا تفاوت ‹ب› ‹ت› ‹ پ› ‹ث› فقط در نقطه است و چون نقطه جزء بسيار كوچكي است در اين امر مشكلات زيادي را فرا روي متخصصين قرار مي‌دهد. و يا كلمات زير را در نظر بگيريد كه با يك يا چند نقطه عوض مي‌شوند:
(بُر، بَر، پُر، پَر، تَر، پُز، پَز، بُز، تِز).

6. يك عيب ديگر هم كه براي خط فارسي ذكر كرده‌اند اين است كه از راست به چپ نوشته مي‌شود. و براي اين مورد دلايل مختلفي ذكر شده است از جمله عدم هماهنگي و ايجاد مشكل در نوشتن متون رياضي و شيمي و نت‌هاي موسيقي و دستورات شطرنج و اين‌ كه خط تصويري يعني علائم گرافيكي كه در كل جهان استفاده مي‌شود مانند علائم راهنمائي و رانندگي تماماً از چپ خوانده مي‌شوند.

7.پيوسته‌نويسي و جدا‌نويسي كلمات مركب كه در اكثر موارد به صورت سليقه‌اي عمل مي‌شود مانند تنوع استفاده از ‹مي› چسبان و غير چسبان و يا تنوع نحوه به كار بردن «علامت‌هاي جمع ‹ها، ان، جات› ، هم، هيچ، كه، (ضماير شخصي متصل مان، تان، شان)، شناسي، را، چه، چون، تر، ترين، بي (پيشوند نفي)، به، اي (نشانه ندا)، آن و اين»  در كلمات به صورت پيوسته و يا جدا گانه: (آنچه ، آن چه)؛ (همچنانكه، همچنان‌كه)  ؛ (جنابعالي، جناب‌عالي)؛ (هيچكس، هيچ‌كس)‏‎؛ (ميتواند، مي‌تواند)؛ (آن ها، آنها) در اين مورد كلماتي كه پيشوند و يا پسوند دارند نيز در شكل‌هاي مختلف نوشته مي‌شوند. برخي از كلمات در دو شكل متصل‌نويسي و منفصل‌نويسي به دو شكل مختلف ظاهر مي‌شوند، مانند «علاقمند و علاقه‌مند؛ انديشمند و انديشه‌مند». مصدرها و فعل‌هاي مركب و اسم‌هاي مشتق از آنها نيز به دو صورت متصل و منفصل نوشته مي‌شوند مانند «نگه‌داشتن و نگهداشتن».  در جستجوي مطالب از اينترنت اين مورد توليد اشكال مي‌كند چنانكه جستجوي «هيچ‌كس» نتايج متفاوتي را با جستجوي «هيچكس» مي‌آورد  و يا جستجوي «كتاب‌شناسي» و «كتابشناسي» در موتور جستجوي گوگل نتايج متفاوتي را ارائه مي‌كند. اين گونه كلمات با اين كه در خواندن متن اشكال كمي به وجود مي‌آورند و هر آشناي به زبان فارسي به راحتي مي‌تواند آن را بخواند اما در فن‌آوري امروزه و تجزيه و تحليل كلمات به كمك رايانه اشكال اساسي توليد مي‌كند و شايد اگر قاعده‌اي جامع و مانع براي آن وضع گردد، بتوان گفت بزرگ‌ترين مشكل خط فارسي حل شده است. منظور اين كه، براي مثال خواندن سه كلمه «بي‌حوصلگي، بيحوصلگي، بي‌حوصله‌گي» مشكلي ايجاد نمي‌كند. اما در محيط الكترونيكي و شبكه اينترنت براي بازيابي اين كلمه بايستي براي تمام اشكال اين كلمه، جستجو را انجام دهيم، البته اگر آگاهي از تمام اشكال نوشتاري آن داشته باشيم.آآ

8.سي و دو حرف الفباي فارسي همراه با چهار علامت مد، همزه، تنوين، تشديد به 130 شكل مختلف ظاهر مي‌شوند و تفاوت اين اشكال در اتوماسيون خط فارسي توليد اشكال مي‌كند. « تنوع و تعدد نويسگان، يادگيري زبان و خط فارسي را براي آموزگار و آموزنده دشوار و براي نوآموز توان‌فرسا مي‌سازد. تعداد زياد نويسگان در رابطه با اتوماسيون زبان توسط رايانه مشكلاتي در خصوص تعداد و ترتيب قرار گرفتن نويسگان در جداول كد ايجاد مي‌نمايد و طراحان كد در جاي دادن اين تعداد نويسه در جداول با مساله كمبود جا رو به رو هستند. هر چند كه مشكل جا با كد 16 بيتي حل شده است اما مسايل ديگري هم­چنان باقي مي‌مانند كه احتياج به برطرف شدن دارند»[8]

9. نوشتن ك و گ (كـ گـ ك گ گ ك) در اشكال مختلف نيز باعث سردرگمي و عدم جستجوي صحيح مي‌شود.

10. در اغلب اوقات يك فاصله اضافي معني متفاوتي و يا متضادي را مي‌دهد (مثل مادر ، ما   در).

11. سه كرسي مختلف براي حرف‌هاي مختلف الفبا باعث مي شود كه در مقايسه با اكثر زبان‌ها تعداد سطرهاي هر صفحه به مراتب بيش‌تر گردد چون برخي حروف روي خط كرسي قرار مي‌گيرند و برخي پائين خط كرسي و برخي بالاي خط كرسي مثل (ا ب م )

12.از آنجائيكه حروف در نوشتن غالباً به صورت چسبيده و پيوسته نوشته مي‌شوند و اين امر تشخيص حرف به حرف نوشته به وسيله رايانه را، دچار مشكل مي‌كند.

13. در او. سي. آر. فارسي هم چنين اعداد نيز مشكل ساز هستند چنانچه صفر در فارسي يك نقطه كوچك است كه مي‌تواند رايانه را به اشتباه بياندازد و نيز اعداد 1 و 2 و 3 بسيار شبيه هم  هستند و تفاوت‌شان در يك دندانه كوچك است.

14. تنوع املائي يا تنوع در رسم الخط بعضي از كلمات كه همه شكل‌هاي آن نيز درست است مانند( اتاق و اطاق) و يا (امپراتور و امپراطور). و كلماتي كه فقط يك شكل آنها صحيح مي‌باشد ولي شكل ناصحيح آن نيز زياد استفاده مي‌شود مانند «ذغال و زغال؛ خوشنود و خشنود».  البته اين جداي از تنوع در مفهوم كلمات است كه در ديگر زبان‌ها نيز وجود دارد، يعني براي بعضي از مفاهيم ممكن است كلمات متنوعي استفاده بشود. مانند كامپيوتر و رايانه.

15.  بكار بردن همزه درصورت‌هاي مختلف مانند (مساله، مسئله) ‍؛ (مسئول، مسوول)

16. استفاده از ‹ا› و ‹آ› به جاي يك­ديگر مانند (فرايند و فرآيند).

17. شكل‌هاي مختلف ضبط نام­هاي بيگانه در فارسي: ورود واژه‌هاي بيگانه معمولا از راه ورود پديده‌هاي فرهنگي نو در عرصه‌هاي مختلف فني ، علمي، اجتماعي، سياسي و هنري و .... و يا از طريق افراد دو زبانه انجام مي‌گيرد كه به قرض‌گيري زبان معروف است و كم و بيش در تمام زبان‌ها وجود دارد. واژه‌هاي بيگانه اغلب براي پر كردن خلاء واژه‌هاي علمي و يا ارتباطي سودمند هستند، اما وجود آن‌ها مسائلي از قبيل چگونگي ضبط آن‌ها در زبان قرض‌گيرنده را به‌ وجود مي‌آورد. براي ضبط واژه‌هاي قرضي به سبب اختلاف فاحش نشانه‌هاي الفباي فارسي با نشانه‌هاي الفباي خارجي مشكلات جدي وجود دارد. از جمله اين كه الفباي فارسي آوانگار نيست و به همين جهت در ضبط دقيق تلفظ واژه‌هاي زبان فارسي نيز ناتوان است و اين ناتواني در ضبط واژه‌هاي بيگانه به مراتب بيش‌تر است و اين كه در مورد برگردان اسامي خارجي به خط فارسي قاعده خاصي وجود ندارد و هر كس بنا بر سليقه و ذوق خود اين كار را انجام مي‌دهد كه در نتيجه يك كلمه واحد به صورت‌هاي مختلف نوشته مي‌شود. براي مثال (اتومبيل و اتوموبيل)؛ (كلسيم، كلسيوم، كالسيوم) و يا اسم Franklin به صورت (فرانكلين، فرانكلن، فرنكلين، فرنكلن) ضبط شده است. خانم صديق بهزادي اين مشكلات را به سه دسته تقسيم كرده است: ” 1- نام‌هايي كه در برگردان آن‌ها هم‌خوان‌ها ايجاد مشكل مي‌كنند. 2 – نام‌هايي كه در برگردان آن‌ها واكه‌هاي ساده مشكلاتي را به‌ وجود مي‌آورند . 3 – و سوم نام‌هايي كه در برگردان آن‌ها مشكل اصلي مربوط به واژه‌هاي مركب است[9].

18.استفاده يا عدم استفاده از ‹ي› در كلمات مختوم به ‹الف › مانند (موسي و موسا).

19.استفاده يا عدم استفاده از ‹ء› براي كلمات مختوم به هاي بيان حركت در حالت مضاف مانند (خانه مسكوني و خانهء مسكوني و يا خانه‌ي مسكوني).

20.استفاده يا عدم استفاده از اعراب براي كلمات.

21.انواع مختلف جمع براي يك واژه مفرد: به عنوان مثال جمع بستن يك واژه با علايم جمع فارسي وعلايم جمع عربي و نيز جمع بستن بي قاعده (جمع مكسر)، استفاده ازجمع جمع، مانند (معلم، معلمين، معلمان، معلم‌ها).

22.تنوين‌هاي زبان عربي نيز از جمله دشواري‌هاي رعايت اصل هم‌خواني نوشتاري و گفتاري هستند.
23.در نگارش ياء وحدت يا نكره در آخر كلماتي كه به هاء مختفي يا غير ملفوظ ختم مي‌شوند سه نوع املاء‌ ديده مي‌شود. (خانه‌اي، خانه‌يي، خانة).

24.كلمه‌هاي عربي در شكل‌هاي گوناگون در زبان فارسي نوشته مي‌شوند. (مبدا، مبداء)؛ (ابتدا، ابتداء)؛ (نسبتاً، نسبته، نسبتا) و ....

25.ناتواني خط فارسي در نشان دادن تلفظ واژه‌هاي ايران باستان و ميانه و گويش‌ها و لهجه‌هاي ايراني و واژه‌هاي بيگانه حتي با نشانه‌ها.

26.وجود دندانه‌هاي متعدد دركلمات خواندن كلمات و به خصوص در  او.سي.آر. فارسي ايجاد اشكال مي‌كند مانند كلمات: نشستن و استشهاد.